Ακόμη είμαι θυμωμένος με το Facebook, που κατέβασε δυο φορές μια καλλιτεχνική φωτογραφία γυμνού, χαρακτηρίζοντάς την πιθανή ενθάρρυνση σεξουαλικών δραστηριοτήτων και συνδέοντάς την με την προσφορά σεξουαλικών υπηρεσιών. Φαίνεται πως οι αλγόριθμοι δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν την τέχνη από αυτό που νομίζουν ότι βλέπουν.
Εδώ και χρόνια έχω δημοσιεύσει εκατοντάδες καλλιτεχνικές φωτογραφίες γυμνού, ακόμη και πρόσφατα, χωρίς να θεωρώ ότι χρειάζομαι απολογία για τη σχέση της τέχνης με το ανθρώπινο σώμα. Δεν ξέρω αν άλλαξαν οι κανόνες ή αν άλλαξε ο τρόπος που εφαρμόζονται. Ξέρω, όμως, ότι κάτι αξίζει να μας προβληματίσει. Μήπως, όσο προχωρά η τεχνολογία, τόσο πιο συντηρητικά γίνονται τα φίλτρα μέσα από τα οποία βλέπουμε τον άνθρωπο;
Το γυμνό είναι μια από τις αρχαιότερες αναζητήσεις της τέχνης. Από τα αρχαία αγάλματα μέχρι τη σύγχρονη φωτογραφία, το ανθρώπινο σώμα εμπνέει δημιουργούς που αναζητούν μέσα από το φως, τη σκιά και τη σύνθεση την ομορφιά, την ευθραυστότητα, τον χρόνο. Οι σπουδαίοι φωτογράφοι, Έλληνες και ξένοι, αναζητούν στη μορφή του σώματος το συναίσθημα και την εσωτερικότητα του ανθρώπου.
Μια καμπύλη μπορεί να θυμίζει γλυπτό, μια σκιά να αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα κρύβει. Το σώμα γίνεται γλώσσα. Κι εκεί βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην καλλιτεχνική δημιουργία και στην εικόνα που κατασκευάζεται για να καταναλωθεί.
Κάτω από το χθεσινό μου κείμενο, η διαδικτυακή μου φίλη Σίσσυ Ακοντίδου έγραψε σε ένα σχόλιό της:
«Έχετε την εντύπωση ότι ξέρουν να ξεχωρίσουν το καλλιτεχνικό από το πρόστυχο; Το γυμνό από το κρέας; Και βέβαια την πληρώνει το καλλιτεχνικό γυμνό. Κάτι κιτς κρέατα από τη Βαρβάκειο κυκλοφορούν άνετα και με το κεφάλι ψηλά».
Το «γυμνό από το κρέας» της Σίσσυς έχει τη λαϊκή οξύτητα μιας φράσης που δεν χρειάζεται επεξήγηση. Το πρόβλημα δεν είναι το σώμα που αποκαλύπτεται, αλλά το βλέμμα που αδυνατεί να διακρίνει.
Δεν είναι κάθε γυμνό τέχνη, όπως δεν είναι κάθε ντυμένη εικόνα αξιοπρεπής. Η διαφορά βρίσκεται στην πρόθεση, στη δημιουργία, στον σεβασμό προς τον άνθρωπο που φωτογραφίζεται. Η προστασία από την κακοποίηση και την εκμετάλλευση είναι αυτονόητη. Άλλο, όμως, η προστασία του ανθρώπου κι άλλο η καχυποψία απέναντι στην τέχνη.
Δεν ζητώ ένα διαδίκτυο χωρίς κανόνες. Ζητώ κανόνες που να μπορούν να διακρίνουν. Όταν μια καλλιτεχνική φωτογραφία αντιμετωπίζεται σαν να προωθεί σεξουαλικές υπηρεσίες, δεν περιορίζεται μόνο μια δημοσίευση. Αποκαλύπτονται και τα όρια της κρίσης εκείνου που την αξιολογεί.
Το σώμα μας είναι η πρώτη μας κατοικία. Με αυτό γεννιόμαστε, αγαπάμε, γερνάμε, πονάμε. Η τέχνη το κοιτάζει χωρίς να του αφαιρεί την αξιοπρέπεια και το μυστήριό του. Το γυμνό, όταν γίνεται τέχνη, δεν είναι κάτι για το οποίο ο άνθρωπος οφείλει να απολογηθεί.
Ίσως το πρόβλημα να μην είναι ότι το γυμνό εξακολουθεί να ενοχλεί. Είναι ότι χάνουμε την ικανότητα να το βλέπουμε πέρα από τις προκαταλήψεις μας.
Γιατί άλλο το γυμνό κι άλλο το κρέας. Κι ανάμεσά τους βρίσκεται η απόσταση που χωρίζει την τέχνη από την κατανάλωση, την ομορφιά από την εκμετάλλευση, τον άνθρωπο από το εμπόρευμα.
Η φωτογραφία είναι πλάνο από την ταινία Damage (1992), σε σκηνοθεσία του Λουί Μαλ, με τη Ζιλιέτ Μπινός και τον Τζέρεμι Άιρονς.
.jpeg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου