Ο χειμώνας δεν είναι δημοκρατικός
Υπάρχουν εποχές που δεν έρχονται απλώς με ημερολόγιο, έρχονται με λογαριασμούς, με παγωμένα διαμερίσματα, με σιωπές που τρίζουν τη νύχτα. Ο χειμώνας δεν είναι ρομαντικός, είναι αποκαλυπτικός. Ξεγυμνώνει τις πόλεις, δοκιμάζει τα σπίτια, μετρά τις αντοχές των ανθρώπων. Και κάθε φορά που το χιόνι πέφτει βαρύ, πέφτει μαζί του και το φύλλο συκής μιας πολιτείας που προτιμά να φωτογραφίζεται παρά να προστατεύει.
Το χιόνι είναι θαυμάσιο όταν δεν σε αφορά. Από ψηλά, σε πανοραμικές λήψεις ή εναέρια πλάνα, μοιάζει λευκό, ήρεμο, σχεδόν ευγενές. Στην πραγματική ζωή, όμως, η γοητεία τελειώνει απότομα: ανάμεσα σε ένα ακινητοποιημένο αυτοκίνητο και μια νύχτα χωρίς θέρμανση, όπου το λευκό γίνεται γκρι και η ποίηση κολλάει στο παρμπρίζ μαζί με τον πάγο. Ο χειμώνας παύει να είναι εποχή και αποκαλύπτεται ως μηχανισμός αποκλεισμού.
Ο Νίκος Δήμου έγραφε πως όλη η φιλολογία γύρω από τον χειμώνα είναι ρομαντικός εξωραϊσμός, μια άμυνα απέναντι στο αναπόφευκτο. Η τέχνη καλλωπίζει το μαύρο για να το αντέξουμε. Η εξουσία, αντίθετα, το αφήνει όπως είναι: ψυχρό, αδιάφορο, αμείλικτο.
Ο πάγος είναι υπέροχος για παγοδρόμια και τηλεοπτικά πλάνα. Για τους υπόλοιπους είναι πτώσεις, κατάγματα, φόβος. Ο βοριάς που παγώνει τα αρνάκια παγώνει και ανθρώπους: τα σπίτια των φτωχών, τα χέρια των ηλικιωμένων, τις ανάσες όσων δεν έχουν να πληρώσουν πετρέλαιο, ρεύμα, ζεστά ρούχα. Ο Παπαδιαμάντης μιλούσε για «θερμήν υπόδεσιν». Σήμερα ούτε αυτό θεωρείται αυτονόητο.
Ο χειμώνας δεν είναι δημοκρατικός. Είναι προνόμιο. Το καλοκαίρι η ζέστη μοιράζεται δωρεάν. Τον χειμώνα η επιβίωση τιμολογείται. Και όταν τα ακραία καιρικά φαινόμενα συναντούν κρατική ανεπάρκεια, το φυσικό γίνεται πολιτικό και το ψύχος αποκτά ονόματα, υπογραφές, υπευθυνότητες που ποτέ δεν πληρώνουν όσοι υποφέρουν.
Το χιόνι μπορεί να είναι πανέμορφο στις εικόνες, αλλά στην πραγματική ζωή μιλάει καθαρά: λέει ποιοι επιβιώνουν, ποιοι αντέχουν και ποιοι αφήνονται να παγώσουν. Και αυτή η φωνή δεν είναι απλώς ψίθυρος, είναι κραυγή, διαπερνά τις πολιτικές διακηρύξεις, τα γραφεία των αρμοδίων και την αδιαφορία τους, υπενθυμίζοντας σε όλους ότι ο χειμώνας δεν συγχωρεί, δεν εκχωρεί και δεν ξεχνά τους αδύναμους.
Το χιόνι είναι θαυμάσιο όταν δεν σε αφορά. Από ψηλά, σε πανοραμικές λήψεις ή εναέρια πλάνα, μοιάζει λευκό, ήρεμο, σχεδόν ευγενές. Στην πραγματική ζωή, όμως, η γοητεία τελειώνει απότομα: ανάμεσα σε ένα ακινητοποιημένο αυτοκίνητο και μια νύχτα χωρίς θέρμανση, όπου το λευκό γίνεται γκρι και η ποίηση κολλάει στο παρμπρίζ μαζί με τον πάγο. Ο χειμώνας παύει να είναι εποχή και αποκαλύπτεται ως μηχανισμός αποκλεισμού.
Ο Νίκος Δήμου έγραφε πως όλη η φιλολογία γύρω από τον χειμώνα είναι ρομαντικός εξωραϊσμός, μια άμυνα απέναντι στο αναπόφευκτο. Η τέχνη καλλωπίζει το μαύρο για να το αντέξουμε. Η εξουσία, αντίθετα, το αφήνει όπως είναι: ψυχρό, αδιάφορο, αμείλικτο.
Ο πάγος είναι υπέροχος για παγοδρόμια και τηλεοπτικά πλάνα. Για τους υπόλοιπους είναι πτώσεις, κατάγματα, φόβος. Ο βοριάς που παγώνει τα αρνάκια παγώνει και ανθρώπους: τα σπίτια των φτωχών, τα χέρια των ηλικιωμένων, τις ανάσες όσων δεν έχουν να πληρώσουν πετρέλαιο, ρεύμα, ζεστά ρούχα. Ο Παπαδιαμάντης μιλούσε για «θερμήν υπόδεσιν». Σήμερα ούτε αυτό θεωρείται αυτονόητο.
Ο χειμώνας δεν είναι δημοκρατικός. Είναι προνόμιο. Το καλοκαίρι η ζέστη μοιράζεται δωρεάν. Τον χειμώνα η επιβίωση τιμολογείται. Και όταν τα ακραία καιρικά φαινόμενα συναντούν κρατική ανεπάρκεια, το φυσικό γίνεται πολιτικό και το ψύχος αποκτά ονόματα, υπογραφές, υπευθυνότητες που ποτέ δεν πληρώνουν όσοι υποφέρουν.
Το χιόνι μπορεί να είναι πανέμορφο στις εικόνες, αλλά στην πραγματική ζωή μιλάει καθαρά: λέει ποιοι επιβιώνουν, ποιοι αντέχουν και ποιοι αφήνονται να παγώσουν. Και αυτή η φωνή δεν είναι απλώς ψίθυρος, είναι κραυγή, διαπερνά τις πολιτικές διακηρύξεις, τα γραφεία των αρμοδίων και την αδιαφορία τους, υπενθυμίζοντας σε όλους ότι ο χειμώνας δεν συγχωρεί, δεν εκχωρεί και δεν ξεχνά τους αδύναμους.
Δείτε λιγότερα
Σχόλια
6 από 11
Σχόλια