Η Άνοιξη που δεν ήρθε

Αύριο κλείνουν τρία χρόνια.
Τρία χρόνια από εκείνη τη νύχτα που η Άνοιξη δίστασε να μπει στη χώρα.
Η Άνοιξη, που κανονικά έρχεται με θόρυβο από χελιδόνια και με θράσος από φως, τότε ήρθε σκυφτή. Σαν μάνα που ψάχνει στο σκοτάδι το παιδί της.

Για τους γονείς, για τα αδέλφια, για όσους έμειναν πίσω, δεν υπάρχουν επέτειοι. Υπάρχει μόνο εκείνο το λεπτό πριν από τη σύγκρουση. Το τελευταίο μήνυμα. Η τελευταία λέξη. Και μετά σιωπή. Το ρολόι τους θα δείχνει πάντα μεσάνυχτα 28ης Φεβρουαρίου. Πριν από μια Άνοιξη που δεν θα ολοκληρωθεί ποτέ.

Μας είπαν για ανθρώπινο λάθος. Μα το ανθρώπινο λάθος γίνεται τραγωδία όταν το σύστημα είναι γυμνό. Όταν οι δικλίδες ασφαλείας είναι υποσχέσεις και τα συστήματα ελέγχου σκονίζονται σε φακέλους. Δεν συγκρούστηκαν μόνο δύο τρένα. Συγκρούστηκε η αλήθεια με την εγκατάλειψη. Ο εκσυγχρονισμός της βιτρίνας με το κράτος του «πάμε κι όπου βγει».

Ζούμε στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, κι όμως δύο τρένα βρέθηκαν στην ίδια γραμμή σαν να τα οδηγούσε η μοίρα και όχι η ευθύνη. Σε μια χώρα γεμάτη πλατφόρμες και εφαρμογές, δεν περίσσεψε μία για να προστατεύει ζωές. Αυτό δεν είναι απλώς αμέλεια. Είναι μια βαθιά ριζωμένη νοοτροπία που άλλαζε πρόσωπα αλλά όχι πρακτικές.

Τρία χρόνια μετά, νέα στοιχεία, νέες αποκαλύψεις, νέες συγκρούσεις. Έγγραφα που έρχονται στο φως, ευθύνες που μετακινούνται, λέξεις που μετριούνται. Κι όμως το βασικό ερώτημα παραμένει αμείλικτο: γιατί δεν λειτουργούσαν όσα έπρεπε να λειτουργούν;

Μέσα στον θρήνο ακούγεται ακόμη ο απόηχος από τον «Επιτάφιο» του Γιάννης Ρίτσος. «Γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου…». Δεν είναι μόνο οι μάνες των Τεμπών που το ψιθυρίζουν. Είναι μια κοινωνία που ένιωσε ξαφνικά ορφανή από ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Ο Επιτάφιος κατεβαίνει κάθε χρόνο στις ράγες και στέκεται εκεί, ανάμεσα στο σίδερο και στη στάχτη.

Τρία χρόνια μετά, νέες αποκαλύψεις, νέες συγκρούσεις, νέα πολιτικά σχήματα. Το κόμμα της Καρυστιανού, μια απόπειρα να μετατραπεί ο πόνος σε θεσμική φωνή. Είναι δικαίωμα. Είναι ανθρώπινο. Όμως η μνήμη δεν είναι λάβαρο για κομματική χρήση. Το αίμα δεν γίνεται σύνθημα. Ο πόνος δεν είναι εργαλείο.
Είμαστε απέναντι σε κάθε εκμετάλλευση, από όπου κι αν προέρχεται. Γιατί όταν η τραγωδία γίνεται πολιτικό καύσιμο, κάτι από την ιερότητά της χάνεται.

Η κοινωνία βγήκε στους δρόμους γιατί ένιωσε ότι απειλείται η ίδια της η ύπαρξη. Γιατί κατάλαβε πως το ζήτημα δεν ήταν ένα μεμονωμένο δυστύχημα αλλά μια παθογένεια που χρόνια σκάβουμε στο ίδιο μαύρο χώμα. Αν δεν αλλάξει κάτι ουσιαστικό, ο λάκκος θα βαθύνει κι άλλο.

Δεν γράφω για να πείσω. Γράφω για να μην ξεχάσω. Η αντίσταση στον πόνο κτίζεται με πέτρες σιωπής, έγραφα τότε. Και το πιστεύω ακόμη. Όχι για να ξεθωριάσει η μνήμη, αλλά για να μη συνηθίσουμε. Η απάθεια είναι κολλητική. Ο θυμός εξατμίζεται εύκολα. Κι αυτό είναι το πιο βολικό για όσους ποντάρουν στη λήθη.

Η Άνοιξη θα έρθει ξανά. Τα δέντρα θα ανθίσουν, οι πλατείες θα γεμίσουν φως. Μα κάτω από τα άνθη θα υπάρχει πάντα εκείνο το σκοτεινό υπέδαφος της μνήμης.

Η μνήμη δεν είναι όπλο. Είναι ευθύνη.
Και η ευθύνη, όπως και ο θρήνος της μάνας στον Επιτάφιο, δεν έχει χρώμα. Έχει μόνο βάρος.

ΥΓ.Μη συνηθίσετε.
Μη δεχτείτε ποτέ ότι ήταν μια κακιά στιγμή. Οι κακές στιγμές δεν κρατούν χρόνια, οι παθογένειες κρατούν.
Και αν κάποτε όλα μοιάσουν να ξεθωριάζουν μέσα στην καθημερινότητα, θυμηθείτε εκείνη τη νύχτα. Όχι για να θυμώσετε ξανά, αλλά για να απαιτήσετε ξανά.
Γιατί το «ποτέ ξανά» δεν είναι σύνθημα. Είναι υποχρέωση.

Η φωτογραφία είναι από την "Καθημερινή"