Τελευταία σελίδα αριστερά

Κάποια στιγμή συνειδητοποιείς ότι δεν χρειάζεται κανείς άλλος να μιλήσει για σένα. Το χέρι σου υπάρχει ακόμη. Μπορεί να κουράστηκε, μπορεί να δίστασε, αλλά ξέρει. Ξέρει τι πέρασες, τι φοβήθηκες, τι δεν είπες. Μας έμαθαν να πιστεύουμε ότι ο λόγος ανήκει σε λίγους. Σε όσους «ξέρουν να γράφουν». Κι εμείς να διαβάζουμε σιωπηλοί, να συμφωνούμε ή να διαφωνούμε από μέσα μας. Μέχρι που κάποτε διαβάζεις κάτι και νιώθεις ότι σε αφορά. Όχι γιατί μιλάει για σένα, αλλά γιατί μιλάει όπως θα μιλούσες εσύ αν τολμούσες. Εκεί γεννιέται η ζήλια. Όχι η κακή. Η ζήλια που σου λέει ότι μπορείς κι εσύ. Ότι αυτό που διάβασες δεν το έγραψε ένας ανώτερος άνθρωπος, αλλά ένα χέρι που πέρασε από παρόμοιες σκέψεις, από παρόμοια μπερδέματα. Τα χέρια που γράφουν δεν ανήκουν σε τέλειες ζωές. Συνδέονται με ανθρώπους κουρασμένους, αμφίβολους, συχνά πληγωμένους. Γι’ αυτό γράφουν. Όχι για να φανούν, αλλά για να ξαλαφρώσουν. Για να πουν έναν πόνο χωρίς να τον ζουν ολόκληρο εκείνη τη στιγμή. Το γράψιμο δεν λύνει τα προβλήματ...

Κάποτε, η φράση «επί της διαδικασίας» ήταν ένας παγωμένος χρησμός. Μια φράση ικανή να σταματήσει τον χρόνο, να εξαντλήσει ανθρώπους και να προστατεύσει αποφάσεις πριν καν ειπωθούν. Η ουσία περίμενε στο βάθος, αν περίσσευε χρόνος, αν περίσσευε θάρρος. Τα χρόνια πέρασαν, τα πρόσωπα άλλαξαν, οι λέξεις εκσυγχρονίστηκαν. Οι διαδικασίες έμειναν. Στέκουν ακόμα εκεί, ακίνητες και αυτάρεσκες. Δεν υπηρετούν τη δημοκρατία, τη φυλακίζουν σε μια προθήκη, καθαρή, αποστειρωμένη, αλώβητη από το άγγιγμα της ζωής. Με πρόσχημα την τήρησή τους, στήθηκε μια ηθική της κανονικότητας. Όλα γίνονται σωστά, όλα καταγράφονται, όλα έχουν ήδη κριθεί. Το αποτέλεσμα περνά από τα στάδια απλώς για να αποκτήσει νομιμοποίηση. Ένα παιχνίδι σικέ, χωρίς θεατές που πιστεύουν πια στο τέλος. Η διαδικασία έπαψε να είναι το μέσο, έγινε ο σκοπός. Ένα φυτώριο για πειθήνιες καριέρες, μια τιμωρία για όσους αρνούνται να μιλούν δίχως να λένε τίποτα. Πόσοι άνθρωποι - σκιές επέπλευσαν στις δίνες της, και πόσοι ζωντανοί πνίγηκαν επειδή δ...

Καθόμουν στην τελευταία σειρά μιας «υποχρέωσης». Στην πρώτη σειρά, ένας παλιός πρωταγωνιστής της τοπικής πολιτικής σκηνής. Η παρουσία του ήταν σκιά που αρνιόταν να φύγει, και κάτι μέσα μου σφίχτηκε. Ρώτησα τον διπλανό μου: «Αυτός είναι εκείνος;» Η απάντηση ήταν καταφατική. Δεν με κουράζει η πόλη, με κουράζει η επιμονή των ίδιων ανθρώπων πάνω της. Σαν παλιές αφίσες που ξεθωριάζουν. Η πόλη αντέχει. Εκείνοι προσπαθούν. Στην πολιτική δεν υπάρχει σύγκρουση, υπάρχει διάρκεια. Μια ήσυχη παράταση. Οι παλιοί εμφανίζονται ξανά όχι για να πουν κάτι νέο, αλλά γιατί δεν μπορούν να αποχωρήσουν. Η εξουσία τους κρατά γνώριμους και ακίνδυνους. Σαν παλιά έπιπλα που αλλάζουν θέση, όχι χρήση. Κάποτε μιλούσαν για αξίες. Σήμερα μιλούν για ισορροπίες. Δεν άλλαξαν ιδέες, άλλαξαν προτεραιότητες. Η πολιτική εδώ δεν είναι πράξη ρήξης, είναι τρόπος παραμονής. Η κοινωνία βλέπει και θυμάται. Αναγνωρίζει πρόσωπα και διαδρομές, γνωρίζει πώς συνήθως τελειώνουν. Κι όμως σιωπά. Όχι από αδιαφορία, αλλά από κόπωση. Από εκ...

Φέτος, για να είμαστε δίκαιοι, έγινε μια φιλότιμη προσπάθεια. Ο στολισμός της πόλης ήταν καλύτερος από άλλες χρονιές και ορισμένες χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις απέκτησαν κάποια συνοχή και ποιότητα. Υπήρξε διάθεση, κόπος και άνθρωποι που νοιάστηκαν. Αυτό πρέπει να το πούμε καθαρά, χωρίς ειρωνεία, χωρίς αστερίσκους, χωρίς μικροψυχία και χωρίς τον εύκολο πειρασμό της ισοπέδωσης. Όμως μια ιστορική πόλη δεν μετρά τον εαυτό της μόνο με το «καλύτερα από πέρυσι». Δεν της αρκεί η σύγκριση. Χρειάζεται ταυτότητα. Χρειάζεται μνήμη. Χρειάζεται διάρκεια. Χρειάζεται να αφήνει κάτι πίσω της όταν σβήνουν τα φώτα και τελειώνει η γιορτή. Τον Γενάρη του 2025, μετά τα Φώτα, είχα θέσει μια απλή αλλά κρίσιμη πρόταση. Ότι ο χριστουγεννιάτικος στολισμός και οι εκδηλώσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια ετήσια υποχρέωση της τελευταίας στιγμής. Ότι ο σχεδιασμός πρέπει να ξεκινά νωρίς. Όχι για να εντυπωσιάσει, αλλά για να αποκτήσει νόημα και συνοχή. Η πρόταση αυτή παραμένει σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ. Α...

«Και του χρόνου», λέμε, και η φωνή μας χάνεται μέσα στον θόρυβο των συνεργείων που μαζεύουν τα σιδερένια κουφάρια των στολισμών. Τώρα που η πόλη αποκαθηλώνει τα φωτάκια της και οι πλατείες επιστρέφουν στην πέτρινη σιωπή τους, η ψευδαίσθηση τελειώνει. Το ξεστόλισμα είναι η πιο ειλικρινής στιγμή του χειμώνα, είναι η ώρα που οι δρόμοι δείχνουν πάλι τις λακκούβες τους και οι άνθρωποι τις σκιές τους, χωρίς το άλλοθι μιας χρυσόσκονης που όλα τα σκέπαζε με μια πρόχειρη ευτυχία. Για εμάς, τους αμετανόητους της απέναντι όχθης, αυτή η γύμνια είναι η φυσική μας κατοικία. Μάθαμε να ζούμε με το βλέμμα πέρα από το προφανές, να μην εγκλωβιζόμαστε στο «φαίνεσθαι» μιας πλαστικής ευδαιμονίας. Στο κατώφλι του 2026, δεν περιμένουμε θαύματα από ένα ημερολόγιο που αλλάζει, αλλά αντοχές από έναν εαυτό που δοκιμάζεται. Κουραστήκαμε να μετράμε ανακυκλωμένες ελπίδες και ηγέτες που η πνευματική τους ένδεια περισσεύει, ενώ οι ίδιοι και οι ίδιοι, με τα ίδια και τα ίδια, προσπαθούν να διαχειριστούν μια μιζέρια που ...

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μια έκτακτη ανάρτηση μετά την ντροπιαστική δήλωση του Έλληνα Πρωθυπουργού για την επέμβαση των ΗΠΑ στην Βενεζουέλα Στον χάρτη της διεθνούς σκηνής, η απόσταση ανάμεσα στην Αθήνα και το Καράκας μετριέται πλέον με την ακρίβεια μιας δήλωσης που στάζει ιστορική αμνησία. Η πρόσφατη τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, με την οποία έσπευσε να ενδυθεί τον μανδύα του κήρυκα μιας «επέμβασης» στη Βενεζουέλα, δεν είναι απλώς μια διπλωματική αστοχία. Είναι μια πράξη βαθιά ντροπιαστική, ένας λεκτικός υποκλισμός που ηχεί σαν προσβολή στη δημοκρατική παράδοση ενός Λαού που γνωρίζει καλά τι σημαίνει «κηδεμονία». Ο Έλληνας πρωθυπουργός επέλεξε τον ρόλο του πιο «πρόθυμου» της παρέας. Η Αθήνα, που κάποτε υπήρξε σύμβολο αντίστασης στην κηδεμονία, εμφανίζεται τώρα να ζητά την έφοδο των ξένων σε μια κυρίαρχη χώρα. Στη λογοτεχνία των εθνών, αυτό το κεφάλαιο το έχουμε διαβάσει πολλές φορές. Είναι το ίδιο μοτίβο όπου η «σταθερότητα» βαφτίζεται εισβολή και η «ελευθερία» μετατρέπεται σε...

Ο κόσμος που ανατέλλει δεν είναι ποτέ ένας πιστός καθρέφτης του χθες. Κουβαλά πάντα την εύθραυστη υπόσχεση μιας απειροελάχιστης διαφοράς, ικανής να αλλάξει τα πάντα. Υπάρχει μια παλιά ιστορία των Χασιδίμ για τη μέλλουσα ζωή: λένε πως εκεί όλα θα είναι απαράλλαχτα. Το δωμάτιο θα είναι το ίδιο, τα ρούχα μας τα ίδια, όλα θα είναι όπως τώρα, μόνο λίγο διαφορετικά. Αυτή η «μικρή διαφορά» είναι που μας κρατά σε τροχιά. Είναι το καύσιμο για το δικό μας «όλο και πιο ψηλά», η κρυφή ελπίδα πίσω από τις τυπικές ευχές για υγεία και αγάπη. Όμως, η αγάπη… Πόσο δύσκολα την αρθρώνουμε πέρα από τα εορταστικά χαρτιά περιτυλίγματος. Την περιφέρω χρόνια, τη ψιθυρίζω στις γωνίες των σκέψεών μου, αλλά διστάζω να την κοιτάξω κατάματα. Ίσως από μια ενστικτώδη ντροπή, ίσως γιατί η αγάπη είναι ένα μέγεθος που τελικά μας υπερβαίνει. «Αγάπη σημαίνει δόσιμο», σημειώνει ο Νίκος Ξυδάκης, «δέσμευση, ηθική ευθύνη». Λέξεις που στα αυτιά των πολλών ηχούν πια αφελείς, σχεδόν ντεμοντέ. Κι όμως, είναι η μόνη πράξη που επιτ...