Τελευταία σελίδα αριστερά

Η καινούργια αρχή δεν έρχεται με τον χρόνο. Έρχεται όταν αντέξει το σώμα. Κάθε Γενάρη το ίδιο αίτημα, ίδια υπόσχεση, ίδια αναβολή. Όχι από αδυναμία, από εκπαίδευση. Έτσι μας έμαθαν, να περιμένουμε. Μπαίνουμε στη νέα χρονιά όπως μπαίνει κανείς σε παγωμένο σπίτι, προσεκτικά, μην ενοχλήσει τη σιωπή. Ζητάμε ζεστασιά από μνήμες, καλοκαίρια δανεικά, εποχές που οι λέξεις δεν ήταν ακόμη ύποπτες. Υπήρξε μια αταξία, τότε που η ζωή προλάβαινε τη σκέψη και η νιότη δεν ζητούσε άδεια. Δεν ήταν καλύτερα, ήταν επικίνδυνα αληθινά. Οι λέξεις είχαν κόστος, γι’ αυτό και άξιζαν. Σήμερα οι λέξεις κυκλοφορούν ακίνδυνες. Μιλάμε πολύ, δεν λέμε τίποτα. Λιγότερη γραφή, περισσότερα πατήματα. Όλα εικόνα, όλα κατανάλωση. Η άποψη μετριέται, ο λόγος φιλτράρεται, η σιωπή επιβραβεύεται. Στην εποχή της εικόνας δεν επικοινωνούμε, συμμορφωνόμαστε. Δεν γράφω από πείσμα. Από ανάγκη γράφω. Επιμένω στις λέξεις γιατί ακόμη μπορούν να χαλάσουν τη σειρά. Να καθυστερήσουν την ομαλή ροή. Να θυμίσουν ότι ο κόσμος δεν φτιάχτηκε για ...

Τέσσερα χρόνια τώρα το γράφω. Θέλω να πάω στην Αμερική . Δεν είναι επιθυμία πια, είναι μια μορφή εσωτερικής εξορίας. Όσοι με διαβάζουν, γνωρίζουν πως το ταξίδι αυτό δεν είναι μια τουριστική απόδραση, αλλά μια διεκδίκηση ύπαρξης. Κι όμως, τέσσερα χρόνια τώρα, η αναχώρηση παραμένει μετέωρη. Όχι από δειλία, ούτε από την κόπωση του σώματος, αλλά γιατί ο κόσμος μας έμαθε να ζητάμε άδεια ακόμη και για να ονειρευτούμε. Το 2026 ανατέλλει δίχως την υπόσχεση της λύτρωσης. Δεν έρχεται να μας ελευθερώσει, έρχεται να επικυρώσει τη μεγάλη αναβολή, να μετατρέψει την αναμονή σε μια νέα, ασφυκτική κανονικότητα. Μας δίδαξαν να προσμένουμε τις «κατάλληλες συνθήκες», τις χρηστές κυβερνήσεις, τις ευοίωνες μέρες, την ίδια ώρα που η ζωή μας φυλλορροεί αθόρυβα. Θέλω να πάω στην Αμερική. Να σταθώ στη Νέα Υόρκη, εκεί που η ελευθερία διαφημίζεται με το φως των ουρανοξυστών και τιμολογείται με την απληστία των τετραγωνικών. Να διασχίσω το Μανχάταν, όχι ως περιηγητής, αλλά ως μάρτυρας μιας αυτοκρατορίας που πασχίζ...

Κάθε έλευση του χρόνου είναι μια σιωπηλή επιστροφή, δίχως τον απόηχο χειροκροτημάτων. Οχυρώνομαι εντός μου, ακόμη και όταν βρίσκομαι εκτός των τειχών. Όχι για να διαφύγω, μα για να μη διασκορπιστώ στα ασήμαντα. Με την ωρίμανση, αποκτάς την τέχνη της απόστασης από την κεντρική σκηνή, από τα φώτα που εκτυφλώνουν όσους αδυνατούν να παραγάγουν το δικό τους φως. Αναπνέεις λίγο παραδίπλα, εκεί όπου ο χρόνος δεν υψώνει τη φωνή του, αλλά εμμένει, σιωπηλός και επίμονος. Το 2026 προσεγγίζει αθόρυβα, σαν φάντασμα. Η χρονιά που παρέρχεται δεν προσφέρει απολογίες, και η επερχόμενη δεν δίνει εξηγήσεις. Απαιτεί απλώς να αναμετρηθείς με τα μέτρα σου. Όχι για την ευτυχία – αυτή σπανίως αντέχει στη διάβρωση του χρόνου. Για τη ζωή μιλάμε. Ολόκληρη. Με τα ρήγματα, με τις καθυστερήσεις, με τις στιγμές που σε αιφνιδιάζουν. Οι πραγματικά ευτυχισμένοι δεν έχουν ιστορίες. Ποτέ δεν στάθηκαν να καταμετρήσουν δευτερόλεπτα, δεν έμειναν με κομμένη την ανάσα να αναρωτιούνται αν θα υπάρξει συνέχεια. Περπάτησαν ευθεία...

Στο κλείσιμο κάθε κύκλου, επιστρέφει η ίδια, σχεδόν ενοχική, ευχή: «Να φύγει». Σαν να ευθύνεται ο χρόνος για όσα δεν αντέξαμε, σαν να είναι εκείνος ο ένοχος για τις δικές μας σιωπές. Όμως ο χρόνος δεν αποχωρεί, μετακινείται. Από το μελάνι της εφημερίδας χαράσσεται στο σώμα και από τις μέρες που πέρασαν ριζώνει στη μνήμη. Για κάποιους, ο χρόνος είναι ένας στεγνός, λογιστικός ισολογισμός. Αν το ταμείο βγαίνει, όλα καλώς καμωμένα. Αν περισσέψει κάτι, το βαφτίζουν ευτυχία, το μετρούν και το ξεχνούν. Για εμάς, όμως, ο χρόνος παραμένει πληγή και φως μαζί. Μια σπίθα που δεν έσβησε στις καταιγίδες, που δεν καίει πια, μα φωτίζει. Κι αυτή η διαύγεια είναι που πονάει περισσότερο. Υπάρχουν κι εκείνοι που αναλώνονται στην τριβή της απληστίας και του φόβου. Σκάβουν λάκκους για τους άλλους και καταλήγουν να κατοικούν οι ίδιοι μέσα τους, κατηγορώντας ύστερα τον χρόνο για το σκοτάδι που οι ίδιοι παρήγαγαν. «Ωραία φεύγουν τα χρόνια και σε λευτερώνουν από το βάρος τους», γράφτηκε κάποτε. Όμως η διάγνωση ...

Ας το πάρουμε απόφαση, το ποτάμι θα μας περιέχει. Όχι ως απειλή, ούτε ως λύτρωση, αλλά ως φυσικό νόμο. Θα μας πάρει όπως παίρνει το φως τα πράγματα, χωρίς διάκριση, με μια δικαιοσύνη που δεν εξηγείται και δεν παρηγορεί. Δεν θα μας ρωτήσει αν είμαστε έτοιμοι, ούτε αν κλείσαμε τους λογαριασμούς μας με τον χρόνο. Θα μας σηκώσει όπως είμαστε, με τις εκκρεμότητες, τα θέλω που έμειναν μισά και τα όνειρα που κρατήσαμε ζεστά μόνο και μόνο για να μη σβήσουν. Έτσι συνεχίζουμε. Με μικρές επανεκκινήσεις, σχεδόν ανεπαίσθητες, σαν να μπορούμε να ξεγελάσουμε τον χρόνο. Ακόμα κατοικώ στο Εδώ. Το Εκεί το πλησιάζω γράφοντας, όχι για να το κατακτήσω, αλλά για να γίνει ανθρώπινο το πέρασμα. Οι λέξεις δεν θεραπεύουν. Διασώζουν. Κρατούν μορφές και φωνές όρθιες μέσα στον απέραντο χώρο που μας διαλύει όταν μένει ανώνυμος. Ο χρόνος δεν είναι αθώος, ούτε ένοχος. Είναι αυτό που του επιτρέπουμε να γίνει. Του δώσαμε χρώμα, ήθος, ιδεολογία και βάρος. Κι έπειτα απορήσαμε που μας λύγισε. Κι όμως, μέσα στη ροή του, υπ...

Επτά χρόνια μετά, η υποψία έγινε ετυμηγορία. Τότε αναρωτιόμασταν αν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ο καθρέφτης μας, σήμερα γνωρίζουμε πως είναι το σφαγείο της αυθεντικότητας. Αυτές τις μέρες των γιορτών, η εικόνα που πασχίζουμε να φιλοτεχνήσουμε δεν είναι παρά μια κραυγή αγωνίας «Κοιτάξτε με, υπάρχω επειδή φαίνομαι». Αυτοί είμαστε!!! Μια κοινωνία που αν δεν «αιχμαλωτίσει» τη στιγμή σε ένα pixel, νιώθει πως η στιγμή δεν συνέβη ποτέ. Κάντε τον λογαριασμό της εποχής, προσθέστε τόνους ψηφιακού θορύβου και αφαιρέστε κάθε ίχνος σιωπής. Η ανωριμότητα του παρελθόντος δεν θεραπεύτηκε, απλώς εκσυγχρονίστηκε. Καταντήσαμε να εκθέτουμε την ιερότητα της μάνας ή την αθωότητα του παιδιού μας στο παζάρι των likes, λες και η αγάπη χρειάζεται δημόσια επικύρωση για να αποκτήσει αξία. Είναι η απόλυτη κατάντια: να μετατρέπουμε το συναίσθημα σε τηλεγράφημα προς αγνώστους. Κάποτε, το χαρτί και ο μελάνι επέβαλε μια ευλογημένη φειδώ. Κάθε λέξη που τυπωνόταν είχε βάρος, γιατί είχε κόστος. Σήμερα, η «τζάμπα» ...

Υπάρχουν πράγματα που δεν γκρεμίζονται με πάταγο. Φθείρονται στη σιωπή, σαν τα παλιά οικοδομήματα που παραδίδονται στην υγρασία. Η εμπιστοσύνη, το «μαζί», η κοινή μας γλώσσα, όλα υποχώρησαν μπροστά στη στυγνή βεβαιότητα πως ο άλλος δεν είναι πια συνοδοιπόρος, αλλά εμπόδιο. Μέσα σε αυτή την αργόσυρτη διάβρωση, χάθηκε ανεπαισθήτως και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Όχι ως θεωρία, στα λόγια παραμένει άτρωτη, αλλά ως η καθημερινή χειρονομία που μας ορίζει. Γι’ αυτό και οι ευχές ακούγονται κούφιες. Όσο πιο γενικές, τόσο πιο ακίνδυνες. Υπόσχονται καλύτερα χρόνια χωρίς να αγγίζουν τη ζωή. Όταν το όραμα αποσπάται από τον άνθρωπο, γίνεται διακόσμηση. Ίσως η μόνη έντιμη αρχή να είναι η επιστροφή στον εαυτό μας. Όχι ως φυγή, αλλά ως ευθύνη. Να ορίσουμε τι δεν ανεχόμαστε πια. Να πούμε την αλήθεια μας χωρίς προστασία. Σε αυτή τη διαδρομή δεν αναζητούμε τον εξαγνισμό. Αναζητούμε την άρνηση στον εθισμό. Γιατί οι κοινωνίες δεν καταρρέουν από τις μεγάλες κρίσεις, αλλά από τη μικρή, καθημερινή παραίτηση. Από ...

Παραμονές Χριστουγέννων 2025. Στο γραφείο μου υπάρχει ακόμη ένα κινητό του 2022. Ένα Galaxy S22. Τότε θεωρούνταν αιχμή. Σήμερα μοιάζει ήδη με αντικείμενο μεταβατικό. Δεν χάλασε. Δεν κουράστηκε. Απλώς δεν χωρά πια στην εποχή. Η φθορά δεν είναι τεχνική, είναι πολιτική. Κάποτε είχα την πολυτέλεια της υπερβολής. Έγραφα τα αδιανόητα, σαν να μπορούσε η γλώσσα να λειτουργήσει προληπτικά. Να αποτρέψει τα προβλέψιμα. Δεν λειτούργησε. Δεν ήρθαν οι καταστροφές. Ήρθαν οι κανονικότητες. Και αποδείχθηκαν πιο σκληρές. Χείρου χειρότερα, χωρίς καν την παρηγοριά της έκπληξης. Με τρομάζει η ταχύτητα με την οποία χάνεται η ύλη. Όχι επειδή φθείρεται, αλλά επειδή δεν αγαπιέται. Με τρομάζουν τα φτηνά πράγματα. Όχι για την τιμή τους, αλλά για τη μοίρα τους. Κινητά που γεννιούνται παλιά. Ρούχα που δεν προλαβαίνουν να αποκτήσουν σώμα. Αυτοκίνητα που γερνούν πριν δεθούν με τον άνθρωπο που τα αγόρασε. Με τρομάζουν οι εργατοώρες που θυσιάζονται για αντικείμενα μιας χρήσης. Οι συσκευασίες που κοστίζουν περισσότερο ...

 Σ την Κέρκυρα τα σκαλιά δεν είναι απλώς πέτρα. Είναι παύσεις. Μικρά σταματήματα ανάμεσα σε όσα ξέρουμε και σε όσα κάνουμε πως δεν είδαμε ποτέ. Το σκέφτηκα διαβάζοντας το «Φονικό στους Κορφούς» του Σωτήρη Τριβιζά. Όχι σαν αστυνομική ιστορία, αλλά σαν περιήγηση. Εξήντα εννέα σκαλιά, τόσα όσα και τα κεφάλαια του βιβλίου. Όχι για να φτάσεις κάπου, αλλά για να σταθείς λίγο σε κάθε ένα. Ένα πτώμα σε μια βρεγμένη σκαλινάδα αρκεί για να ξεκινήσει η ιστορία. Ψιλή βροχή, πέτρα που γλιστρά, μια πόλη που συνεχίζει χωρίς ιδιαίτερο θόρυβο. Το έγκλημα δεν προκαλεί πανικό. Προκαλεί μια ενοχλητική οικειότητα. Σαν κάτι που, κατά βάθος, όλοι περίμεναν. Η Κέρκυρα της δεκαετίας του ’70 περνά μπροστά σου χωρίς φίλτρα. Όχι τουριστική, όχι νοσταλγική. Αυλές, αρχοντικά που βαραίνουν από μυστικά, γνώριμοι τύποι, άνθρωποι που θα μπορούσαν να ανήκουν σε οποιαδήποτε οικογενειακή αφήγηση. Ο καλοκάγαθος υπαστυνόμος, το αφεντικό του από την Αθήνα, οι ύποπτοι, η μοιραία γυναίκα. Όχι ως χαρακτήρες, αλλά ως όψεις μ...

Δεν αγάπησα τα Χριστούγεννα όπως τα φωτίζουν οι βιτρίνες. Τα γνώρισα μέσα από βιβλία, εκεί όπου το παραμύθι δεν είναι ψέμα αλλά άμυνα. Στις μικρές ηλικίες δεν σε κοροϊδεύει, σε κρατά όρθιο. Σου μαθαίνει πώς αντέχεται η συνέχεια. Μεγαλώσαμε. Άλλοι με σχέδιο, άλλοι από αδράνεια. Και κινηθήκαμε προς μια ιδέα ελευθερίας όχι από ρομαντισμό, αλλά από εσωτερική πίεση. Ήταν μονόδρομος. Ο άνεμος φυσούσε από μέσα. Να βγεις από το παζάρι χωρίς να πουληθείς. Να μη γίνεις κρίκος στην αλυσίδα των ήρεμων, εκπολιτισμένων δίποδων που έμαθαν να υπακούν χωρίς θόρυβο. Το άκουσα μια νύχτα στο ραδιόφωνο και μου έμεινε. Όταν ξυπνήσουν τα παραμύθια, ο κόσμος θα γίνει πιο σκληρός. Θα ζητήσουν πίσω τον χρόνο που τους αφαιρέσαμε. Όλα τα πρόσωπα που φυλακίσαμε σε μία μόνο ιστορία. Κι εμείς φυλακισμένοι, λιγότερο σε όσα μας επέβαλαν, περισσότερο σε όσα ανεχτήκαμε. Οι οθόνες καθάρισαν, η ζωή θόλωσε. Υπερανάλυση στα πράγματα, ελάχιστη αντοχή στους ανθρώπους. Αυτές τις μέρες περισσεύουν οι ευχές. Κι όμως δεν ζητήσαμε...

"Ήρθαν οι γιορτές. Η πόλη φωτίζει ό,τι προσπαθούμε να αφήσουμε στο σκοτάδι. Ήταν πάντα έτσι η Κέρκυρα. Ένα νησί που αγαπάει την επιφάνεια, το «αμπιγιέ», το καλογυαλισμένο βιτρό της ιστορίας του, αλλά μισεί τα ραγίσματα κάτω από τη βελούδινη κουρτίνα της Φιλαρμονικής. Οι μνήμες, αυτές οι ατίθασες Κυρίες, δεν καμουφλάρονται. Δεν συμμορφώνονται με τα εορταστικά ωράρια. Μπαίνουν μπροστά μας, με τη χάρη της παλιάς καντάδας και την οξύτητα της σύγχρονης απραξίας και μας ζητούν λογαριασμό για όσα δεν αντέξαμε. Τις πολεμάμε με λέξεις, νομίζοντας πως μπορούμε να στεριώσουμε το άπιαστο, σαν να χτίζουμε σπίτι στην άμμο. Ο χρόνος, για να αποκτήσει πρόσωπο, χρειάζεται έδαφος, χρειάζεται ρίζες. Και ο τόπος μας τού το δίνει απλόχερα, με μια αρχοντιά που πονάει. Το Λαζαρέτο, το Βίδο - φάροι μοναξιάς - τα Φρούρια, η Παλιά Πόλη που αντέχουν ακόμα, το βιομηχανικό κουφάρι του εργοστασίου Δεσύλλα που σαπίζει, τα σοκάκια, οι γειτονιές που αλλάζουν πρόσωπο σε κάθε Airbnb. Αυτά είναι τα οστά της συλλογικ...

«Θέλω». Μια λέξη που δεν υπάκουσε. Δεν έμεινε στο σκοτάδι, βγήκε στο φως χωρίς άδεια. Μέρες που είναι, της έκανα το χατίρι. Υπάρχουν θέλω που δεν αντέχουν άλλο τη σιωπή, ακόμη κι αν ξέρουν ότι δεν θα δικαιωθούν. Ο Μπλοκ το είπε αλλιώς. Η επιθυμία να αθανατίσεις το υπαρκτό, να δώσεις πρόσωπο στο απρόσωπο, να δανείσεις σώμα στο ανύπαρκτο. Μια επιθυμία επικίνδυνη, γιατί ξέρει πως μπορεί να πνιγεί στο ίδιο της το όνειρο. Κι όμως επιμένει. Ίσως επειδή εκεί, μέσα στη θλίψη, κρύβεται ο μηχανισμός της λύτρωσης. Ίσως ό,τι βαραίνει να είναι τελικά μια άλλη μορφή φωτός. Το καράβι ήταν χάρτινο. Χωρίς παρερμηνείες. Όχι από αφέλεια, αλλά από επιλογή. Μόνο τα χάρτινα καράβια ταξιδεύουν χωρίς εγγυήσεις. Τα υπόλοιπα μένουν δεμένα, βαριά από βεβαιότητες. Κι όταν ήρθε η ώρα, βούλιαξε. Όχι γιατί απέτυχε, αλλά γιατί δεν φτιάχτηκε για να αντέχει τη σοβαρότητα. Έσπασα κύκλους. Κάθε κύκλος είναι ένα όριο που παριστάνει την ασφάλεια. Κάθε πλαίσιο, εμπόδιο στην πνοή. Το χθες δεν στήριξε τον χρόνο του. Έμεινε άχ...

Υ πάρχουν ημέρες που ηχούν ξένες, σαν να μην μας ανήκουν. Το «καλημέρα» βγαίνει μηχανικά, ο καθρέφτης αντανακλά έναν ξένο. Είναι η αίσθηση πως ζούμε μια ζωή ελαφρώς μετατοπισμένη, μισή στροφή μακριά από τη δική μας πορεία. Μέσα στον θόρυβο της ρουτίνας, φυτρώνει η υποψία: έχουμε χάσει τον εαυτό μας, χωρίς να το αντιληφθούμε. Η εποχή μας είναι ειδική στο να στερεί τον χρόνο από το ουσιώδες συναίσθημα. Μας φορτώνει με δουλειές, σχέδια, υποχρεώσεις, μικρές σημασίες μεταμφιεσμένες σε επείγοντα ζητήματα. Κι εμείς, αν και δεν το ομολογούμε ευθέως, κουβαλάμε μια σιωπηλή κόπωση. Όχι από όσα πράξαμε, αλλά από όσα αναβάλαμε: τις κουβέντες που δεν τολμήσαμε να κάνουμε, τις αποφάσεις που μαλάκωσαν από τον φόβο, τα «ναι» που ειπώθηκαν για να μη βλάψουν τους άλλους, πληγώνοντας εν τέλει εμάς τους ίδιους. Η μοναξιά δεν έρχεται με κραυγές και εντάσεις. Έρπει αργά, με τον τρόπο του νερού που βρίσκει χαραμάδα, χωράει παντού. Στα μηνύματα του «θα δω και σου λέω», στις σχέσεις που μοιάζουν με διαλείμματα,...

Ήρθαν οι γιορτές. Η πόλη φωτίζει ό,τι προσπαθούμε να αφήσουμε στο σκοτάδι. Ήταν πάντα έτσι η Κέρκυρα. Ένα νησί που αγαπάει την επιφάνεια, το «αμπιγιέ», το καλογυαλισμένο βιτρό της ιστορίας του, αλλά μισεί τα ραγίσματα κάτω από τη βελούδινη κουρτίνα της Φιλαρμονικής. Οι μνήμες, αυτές οι ατίθασες Κυρίες, δεν καμουφλάρονται. Δεν συμμορφώνονται με τα εορταστικά ωράρια. Μπαίνουν μπροστά μας, με τη χάρη της παλιάς καντάδας και την οξύτητα της σύγχρονης απραξίας και μας ζητούν λογαριασμό για όσα δεν αντέξαμε. Τις πολεμάμε με λέξεις, νομίζοντας πως μπορούμε να στεριώσουμε το άπιαστο, σαν να χτίζουμε σπίτι στην άμμο. Ο χρόνος, για να αποκτήσει πρόσωπο, χρειάζεται έδαφος, χρειάζεται ρίζες. Και ο τόπος μας τού το δίνει απλόχερα, με μια αρχοντιά που πονάει. Το Λαζαρέτο, το Βίδο - φάροι μοναξιάς - τα Φρούρια, η Παλιά Πόλη που αντέχουν ακόμα, το βιομηχανικό κουφάρι του εργοστασίου Δεσύλλα που σαπίζει, τα σοκάκια, οι γειτονιές που αλλάζουν πρόσωπο σε κάθε Airbnb. Αυτά είναι τα οστά της συλλογικής μας...