Χθες γιορτάσαμε τον άπιστο Θωμά. Μα ορισμένες μορφές δεν ανήκουν σε μία ημέρα του ημερολογίου. Επιστρέφουν κάθε φορά που η κοινωνία πνίγεται από βεβαιότητες και κάθε φορά που ένας άνθρωπος τολμά να ρωτήσει.
Ο Θωμάς δεν υπήρξε αρνητής. Υπήρξε ο πρώτος που ζήτησε απόδειξη. Ο προστάτης των ελεύθερων ανθρώπων. Εκείνος που στάθηκε απέναντι στο πλήθος και πρόφερε τη φράση που πάντα τρομάζει τις εξουσίες, «δείξε μου».
Δεν αρνήθηκε το θαύμα. Αρνήθηκε την ευκολία. Δεν πολέμησε την πίστη. Πολέμησε την τύφλωσή της. Δεν ύψωσε λάβαρο επανάστασης. Ύψωσε το δάχτυλο της απορίας. Και αυτό στάθηκε αρκετό για να στιγματιστεί στους αιώνες. Γιατί οι κοινωνίες συγχωρούν τον φανατισμό ευκολότερα απ’ όσο συγχωρούν την αμφιβολία.
Τα δόγματα δεν χτίζονται πάνω στην αλήθεια. Χτίζονται πάνω στην ανάγκη των ανθρώπων να μη σκέφτονται. Είναι αναπαυτικές φυλακές, καλοστρωμένα κελιά, όπου παραδίδεις την κρίση σου για να αγοράσεις λίγη ασφάλεια. Και κάθε εποχή στήνει τα δικά της ιερατεία. Άλλοτε φορούν ράσα, άλλοτε κοστούμια, άλλοτε τηλεοπτικά χαμόγελα. Μα η απαίτηση μένει ίδια, πίστευε, υπάκουε, σώπα.
Η μεγάλη τραγωδία δεν είναι πως λείπει η γνώση. Είναι πως περισσεύει η βεβαιότητα. Στο όνομά της κάηκαν άνθρωποι, σφαγιάστηκαν λαοί, εξοντώθηκαν ιδέες, ταπεινώθηκαν ζωές. Όποιος πιστεύει πως κατέχει την απόλυτη αλήθεια, αργά ή γρήγορα θα θελήσει να τη φορέσει με τη βία και στους άλλους.
Η αμφιβολία, αντίθετα, είναι ταπεινή. Δεν κραυγάζει, ρωτά. Δεν καταδικάζει, ερευνά. Δεν υπόσχεται παραδείσους, ανοίγει παράθυρα. Είναι το πρώτο βήμα της γνώσης και το τελευταίο καταφύγιο της ελευθερίας.
Γι’ αυτό οι σύγχρονοι Θωμάδες είναι μόνοι. Ζουν στην εξορία της μειοψηφίας. Δεν ανήκουν σε κοπάδια, δεν χειροκροτούν με εντολή, δεν γονατίζουν μπροστά σε έτοιμες αλήθειες. Πληρώνουν ακριβά το δικαίωμα να σκέφτονται. Μα κρατούν ζωντανό κάτι που οι πολλοί έχουν ήδη ανταλλάξει, την πνευματική τους αξιοπρέπεια.
Και όσο για το καλό και το κακό, ποιος τα μετρά; Υπάρχουν αρετές που μυρίζουν ιδιοτέλεια και αμαρτίες που γεννήθηκαν από δίψα ζωής. Υπάρχουν τίμιοι άνθρωποι χωρίς ψυχή και αμαρτωλοί με καρδιά. Υπάρχουν νόμιμοι κλέφτες και παράνομοι ευεργέτες. Η ζωή δεν χωρά σε κατηγορίες γραφείου.
«Ξημερώνουμε γεμάτοι από άγιους φονιάδες, όσιες πόρνες και μαρξιστές ληστές». Σε έναν κόσμο γεμάτο ψευδοπροφήτες, εμπόρους ηθικής, επαγγελματίες σωτήρες και πολίτες που έμαθαν να φυτρώνουν αντί να ζουν. Τα αργύρια της προδοσίας δεν οδηγούν πια στη συκιά. Οδηγούν στα πάνελ, στα αξιώματα, στις δημόσιες σχέσεις.
Γι’ αυτό ο Θωμάς δεν γιορτάζεται μόνο μία Κυριακή. Γιορτάζεται κάθε φορά που κάποιος αρνείται να παραδώσει το μυαλό του. Και ίσως, τελικά, οι άπιστοι να είναι οι μόνοι που πήραν στα σοβαρά την αλήθεια.
Η φωτογραφία είναι του Χάρη Χατζησταματίου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου