Η ανάσα πριν τη λέξη

 ·

Κοινοποιήθηκε στους εξής: Δημόσια

Δεν είναι εποχή για μεγάλα λόγια. Οι λέξεις ξόδεψαν τη λάμψη τους, κουράστηκαν να κουβαλούν υποσχέσεις. Ο αέρας γέμισε από θόρυβο χωρίς ουσία. Όλοι μιλούν και κανείς δεν ακούει. Κι έτσι, μέσα στον βόμβο της καθημερινότητας, η σιωπή άρχισε να αποκτά φωνή.

Για εμάς που σταθήκαμε μια ζωή στην απέναντι όχθη, που μάθαμε να κοιτάμε πίσω από τα προφανή και να πληρώνουμε το τίμημα της αμφιβολίας, η νέα πραγματικότητα δεν προσφέρει πια ούτε έδαφος ούτε προσανατολισμό. Ο χρόνος τρέμει, σεισμικός, κι εγώ αναζητώ ένα σταθερό κομμάτι γης για να σταθώ.

Οι ίδιοι και οι ίδιοι, τα ίδια και τα ίδια. Φθαρμένες λέξεις, πρόσωπα που αλλάζουν θέσεις αλλά όχι πρόθεση. Η φθορά έγινε σύστημα, το θράσος αρετή. Κι η μιζέρια, μόνιμος τόπος κατοικίας.

Έμαθα πια να ακούω αλλιώς. Τα αυτιά μου, κουρασμένα μα συνετά, επιλέγουν. Δεν ακούν τις προεκλογικές κασέτες, ούτε τις κραυγές των τηλεπαραθύρων. Κρατούν μόνο τους ήχους που έχουν ψυχή, το κύμα που αλλάζει ρυθμό, το βλέμμα που μιλά χωρίς να χρειαστεί λέξεις, τη σιωπή ενός φίλου που καταλαβαίνει.

Στις σιωπές των ποιητών κρύβεται η μόνη αλήθεια που αντέχεται. Εκεί ακούω τον κόσμο να ξαναγεννιέται, χωρίς φωνές, χωρίς μικρόφωνα, μόνο με μια ανάσα.

Γιατί κι η σιωπή έχει φωνή. Μερικές φορές, είναι η πιο καθαρή από όλες. Εκεί κρύβεται η αλήθεια που δεν χρειάζεται εξηγήσεις μονάχα μια ανάσα πριν τη λέξη. Να μάθουμε ξανά να ακούμε τη σιωπή. Όχι σαν παραίτηση, αλλά σαν πράξη αντίστασης.

Η ανάσα πριν τη λέξη

 ·

Κοινοποιήθηκε στους εξής: ΔημόσιαΔεν είναι εποχή για μεγάλα λόγια. Οι λέξεις ξόδεψαν τη λάμψη τους, κουράστηκαν να κουβαλούν υποσχέσεις. Ο αέρας γέμισε από θόρυβο χωρίς ουσία. Όλοι μιλούν και κανείς δεν ακούει. Κι έτσι, μέσα στον βόμβο της καθημερινότητας, η σιωπή άρχισε να αποκτά φωνή.

·

Κοινοποιήθηκε στους εξής: ΔημόσιαΔεν είναι εποχή για μεγάλα λόγια. Οι λέξεις ξόδεψαν τη λάμψη τους, κουράστηκαν να κουβαλούν υποσχέσεις. Ο αέρας γέμισε από θόρυβο χωρίς ουσία. Όλοι μιλούν και κανείς δεν ακούει. Κι έτσι, μέσα στον βόμβο της καθημερινότητας, η σιωπή άρχισε να αποκτά φωνή.

·

Κοινοποιήθηκε στους εξής: Δημόσια

Δεν είναι εποχή για μεγάλα λόγια. Οι λέξεις ξόδεψαν τη λάμψη τους, κουράστηκαν να κουβαλούν υποσχέσεις. Ο αέρας γέμισε από θόρυβο χωρίς ουσία. Όλοι μιλούν και κανείς δεν ακούει. Κι έτσι, μέσα στον βόμβο της καθημερινότητας, η σιωπή άρχισε να αποκτά φωνή.

Για εμάς που σταθήκαμε μια ζωή στην απέναντι όχθη, που μάθαμε να κοιτάμε πίσω από τα προφανή και να πληρώνουμε το τίμημα της αμφιβολίας, η νέα πραγματικότητα δεν προσφέρει πια ούτε έδαφος ούτε προσανατολισμό. Ο χρόνος τρέμει, σεισμικός, κι εγώ αναζητώ ένα σταθερό κομμάτι γης για να σταθώ.

Οι ίδιοι και οι ίδιοι, τα ίδια και τα ίδια. Φθαρμένες λέξεις, πρόσωπα που αλλάζουν θέσεις αλλά όχι πρόθεση. Η φθορά έγινε σύστημα, το θράσος αρετή. Κι η μιζέρια, μόνιμος τόπος κατοικίας.

Έμαθα πια να ακούω αλλιώς. Τα αυτιά μου, κουρασμένα μα συνετά, επιλέγουν. Δεν ακούν τις προεκλογικές κασέτες, ούτε τις κραυγές των τηλεπαραθύρων. Κρατούν μόνο τους ήχους που έχουν ψυχή, το κύμα που αλλάζει ρυθμό, το βλέμμα που μιλά χωρίς να χρειαστεί λέξεις, τη σιωπή ενός φίλου που καταλαβαίνει.

Στις σιωπές των ποιητών κρύβεται η μόνη αλήθεια που αντέχεται. Εκεί ακούω τον κόσμο να ξαναγεννιέται, χωρίς φωνές, χωρίς μικρόφωνα, μόνο με μια ανάσα.

Γιατί κι η σιωπή έχει φωνή. Μερικές φορές, είναι η πιο καθαρή από όλες. Εκεί κρύβεται η αλήθεια που δεν χρειάζεται εξηγήσεις μονάχα μια ανάσα πριν τη λέξη. Να μάθουμε ξανά να ακούμε τη σιωπή. Όχι σαν παραίτηση, αλλά σαν πράξη αντίστασης.

Η Κέρκυρα των ήσυχων βεβαιοτήτων

Καμία αμφιβολία πως η αμφιβολία είναι το τελευταίο προνόμιο των έξυπνων . Οι υπόλοιποι κοιμούνται όρθιοι, με ασφάλεια, έχουν καλή δουλειά, καλό κινητό, και καλή δικαιολογία για να μην κοιτάζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. Η βεβαιότητα είναι το νέο υπνωτικό, καταπίνεται εύκολα και δεν έχει παρενέργειες, εκτός από την απώλεια ψυχής.

Καμία αμφιβολία πως στην Κέρκυρα όλα είναι όπως πρέπει. Οι δρόμοι στενοί, οι γνώμες φαρδιές, κι οι συνειδήσεις κοιμούνται ήσυχες κάτω από τον θόρυβο της πόλης. Εδώ, η βεβαιότητα είναι σχεδόν τοπικό προϊόν, φυτρώνει μόνη της. «Έτσι είναι τα πράγματα». Κι έτσι μένουν. Καμία αμφιβολία πως η αμφιβολία είναι είδος προς εξαφάνιση, εδώ την έχουμε αντικαταστήσει με τον καφέ της βεβαιότητας, δύο κουταλιές ρουτίνα, μία κουταλιά αυτοϊκανοποίηση. Από το Λιστόν ως το Πεντοφάναρο, όλοι ξέρουν, όλοι σχολιάζουν, κανείς δεν αμφιβάλλει. Εκτός ίσως από κάτι μοναχικούς στις άκρες των καφενείων που κοιτούν τη θάλασσα και σκέφτονται «μήπως δεν ζούμε, απλώς ανακυκλωνόμαστε;».

Ο χρόνος στο νησί κυλάει με νηφαλιότητα . Οι αποφάσεις αναβάλλονται ευγενικά, οι μέρες περνούν αθόρυβα, κι όλοι νιώθουν ασφαλείς μέσα στην ωραία τους ακινησία. Όμως αυτή η ασφάλεια μυρίζει λίγο λιμνάζοντα ύδατα, κι αν σταθείς πολύ κοντά, ακούς κάτι να ανασαίνει από κάτω, μια παλιά ανάγκη για ζωή, για αλήθεια, για μικρή έστω ταραχή.

Όποιος αμφιβάλλει, θεωρείται περίεργος, όποιος ρωτάει, «γκρινιάρης». Μα ίσως η γκρίνια να είναι η τελευταία μορφή νοημοσύνης που μας έμεινε.

Η Κέρκυρα δεν φοβάται τις θάλασσες, φοβάται τα κύματα. Προτιμά τη νηνεμία των γνώριμων πραγμάτων, το «άστο για του χρόνου», το «δε βαριέσαι». Μα κάπου, σ’ ένα μπαλκόνι με θέα στο Ιόνιο, κάποιος ακόμα αμφιβάλλει. Κοιτάζει τη γραμμή του ορίζοντα και ψιθυρίζει…
ίσως η αμφιβολία να είναι η πιο τίμια μορφή ασφάλειας που μας απέμεινε ξύπνια

Η ευγένεια ως τελευταία πολυτέλεια

Κάποτε η ευγένεια και ιδιαίτερα στην Κέρκυρα, ήταν αυτονόητη. Μια απλή χειρονομία, μια φράση, ένα βλέμμα που αναγνώριζε τον άλλον ως άνθρωπο. Σήμερα, μοιάζει σχεδόν με ύποπτη συμπεριφορά. Αν χαμογελάσεις στον δρόμο, σε κοιτούν καχύποπτα, αν πεις «ευχαριστώ», σε περνούν για αφελή. Η εποχή μας έχει μάθει να θεωρεί την αγένεια δείγμα ισχύος και την ηρεμία αδυναμία.

Στα γραφεία, στις ουρές, στις οθόνες, όλοι βιάζονται. Οι φωνές ανεβαίνουν πιο γρήγορα απ’ ό,τι τα επιχειρήματα. Ο θυμός έχει γίνει καθολικό δικαίωμα, ενώ η ψυχραιμία αντιμετωπίζεται σαν πρόκληση. Μάθαμε να επικοινωνούμε χωρίς να ακούμε, να μιλάμε χωρίς να σκεφτόμαστε. Η ευγένεια, λοιπόν, δεν είναι πια αυτονόητη, είναι μια μορφή πολιτισμικής αντίστασης.

Ίσως γι’ αυτό να τη λέμε «πολυτέλεια». Όχι γιατί κοστίζει, αλλά γιατί απαιτεί καλλιέργεια, χρόνο και αυτοέλεγχο, σπάνια είδη σε εποχές φασαρίας. Η ευγένεια δεν αγοράζεται, δεν μετριέται σε «likes», δεν κερδίζει πόντους επιρροής. Είναι κάτι πιο βαθύ: μια μνήμη του ανθρώπινου μέτρου, μια υπενθύμιση ότι η αξιοπρέπεια δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια, μόνο μικρές κινήσεις.

Όποιος σήμερα παραμένει ευγενικός, δεν είναι αφελής, είναι γενναίος. Μιλά ήρεμα σε μια εποχή φωνών, προσφέρει χώρο όταν όλοι σπρώχνουν, χαμογελά χωρίς αντάλλαγμα. Μια αόρατη επανάσταση, σιωπηλή, αλλά αναγνωρίσιμη από όσους έχουν μάθει ακόμη να βλέπουν.

Ίσως, τελικά, αυτή να ’ναι η ύστατη μορφή αριστοκρατίας, να είσαι άνθρωπος, εκεί που οι περισσότεροι έχουν επιλέξει να είναι απλώς παρόντες.

Η αληθινή ευγένεια είναι ένα μικρό θαύμα, μια ήσυχη αντίσταση μέσα στη γενικευμένη αγένεια της εποχής Ίσως, λοιπόν, η ευγένεια να ’ναι πράγματι η τελευταία πολυτέλεια που μας απομένει. Κι αν τη χάσουμε κι αυτή, τότε η Κέρκυρα θα μείνει με ωραία ξενοδοχεία και άδεια ψυχή.

Φως στο ημίφως

Όταν η καθημερινότητα βουλιάζει στο μισοσκόταδο, υπάρχει πάντα μια δέσμη φωτός.

Στην καρδιά της πόλης, εκεί που το λιμάνι σμίγει με την πλατεία και τα στενά, ο φάρος ανάβει το τελευταίο του φως. Δεν στέκει στην άκρη του κόσμου, μα στη μέση του δικού μας, σιωπηλός θεατής μιας καθημερινότητας που βουλιάζει στο μισοσκόταδο.

Ο «Σίδερος», ο πρώτος φάρος των ελληνικών θαλασσών, στέκει στον υψηλότερο δυτικό λόφο του Παλαιού Φρουρίου από το 1822. Κι όπως τότε χρειαζόταν ανθρώπινα χέρια να κρατούν ζωντανό το φως του ελαιόλαδου, σήμερα αναβοσβήνει αυτόματα, με δύο λευκές αναλαμπές, φέροντας τον ίδιο αδιάκοπο ρυθμό μέσα στον χρόνο.

Κάθε βράδυ, η δέσμη του πέφτει πάνω στους δρόμους, που πνίγονται με την πρώτη νεροποντή, στις ουρές των αυτοκινήτων που σφηνώνουν ώρες στην κίνηση, στα απορρίμματα που στοιβάζονται σαν ανεπιθύμητοι ένοικοι σε κάθε γωνιά. Σαν να θέλει να μας φωτίσει τις πληγές μας, όχι για να τις γιατρέψει, αλλά για να μην ξεχάσουμε ότι υπάρχουν.

Ο φάρος είναι εκεί, επιμένει. Ενώ γύρω του αλλάζουν κυβερνήσεις, αρχές και υποσχέσεις, εκείνος ανάβει με την ίδια πεισματική κανονικότητα. Δεν ζητά τίποτα, μόνο μας θυμίζει ότι το φως δεν χρειάζεται εξαγγελίες για να υπάρξει. Χρειάζεται μόνο συνέπεια.

Κι όμως, η πόλη μοιάζει να ’χει ξεχάσει αυτή τη λέξη. Ξεχάσαμε πως το φως δεν είναι στολίδι, είναι δικαίωμα. Στην ύδρευση που δεν φτάνει, στους δημόσιους χώρους που χάνονται, στα μνημεία που τα τρώει ο χρόνος. Εκεί, ο φάρος μοιάζει να μας κοιτά ειρωνικά: «Αν δεν μπορείτε εσείς να κρατήσετε ζωντανή την πόλη, πώς θέλετε να κρατήσω εγώ ζωντανό το φως;»

Το τελευταίο του φως δεν είναι υπόσχεση, είναι προειδοποίηση. Αν μάθουμε να ζούμε στο σκοτάδι, τότε και ο φάρος θα σβήσει, όχι γιατί δεν αντέχει, αλλά γιατί δεν θα τον χρειαζόμαστε πια.

Η φωτογραφία είναι το Σταμάτη Καταπόδη

Το κρυφό μεγαλείο των μικρών στιγμών

Δεν είναι οι μεγάλες αποφάσεις που μας φθείρουν τελικά, είναι τα μικρά, τα ανεπαίσθητα, αυτά που γλιστρούν σχεδόν αθόρυβα στη μέρα μας και μας βαραίνουν πιο πολύ από όσα αντέχουν οι ώμοι μας. Ένα βλέμμα που δεν ανταποδόθηκε, μια καλημέρα που χάθηκε στον αέρα, μια υπόσχεση που ξεθώριασε δίχως καν να χρειαστεί προδοσία.

Το βάρος των μικρών πραγμάτων δεν το μετράει κανείς, γιατί μοιάζουν ασήμαντα. Αυτά όμως είναι, που συσσωρεύονται, σαν αόρατη σκόνη πάνω στο έπιπλο της ψυχής. Κάποια στιγμή ξυπνάς και νιώθεις πως το δωμάτιο είναι πιο σκοτεινό, ενώ κανείς δεν έσβησε το φως.

Ένα χαμόγελο που δεν ήρθε την ώρα που το περίμενες, μια χειρονομία αμελητέα που όμως σε έσωζε από τη σιωπή. Το μικρό, το αδιάφορο, είναι εκείνο που αργά αλλά αδυσώπητα σε βυθίζει. Όχι το μεγάλο κύμα που φαίνεται τρομερό, μπορείς όμως να το δεις και να αμυνθείς.

Κι αν όλα αυτά μοιάζουν προσωπικά, δεν είναι. Η κοινωνία μας χτίζεται ή γκρεμίζεται από μικρά πράγματα. Ένα πεζοδρόμιο που ποτέ δεν φτιάχτηκε, ένας δημόσιος χώρος που έμεινε να ρημάζει, ένας άνθρωπος που πέφτει κι όλοι κάνουν πως δεν βλέπουν. Στην Κέρκυρα το ξέρουμε καλά, τα μικρά που αφήνονται να σαπίζουν γίνονται μεγάλα. Ένα φανάρι που δεν ανάβει, μια λακκούβα που δεν κλείνει, ένα μνημείο που ξεθωριάζει από την αδιαφορία. Δεν είναι οι μεγάλες πολιτικές εξαγγελίες που μας αλλάζουν τη ζωή, αλλά τα μικρά αδιόρθωτα που στοιβάζονται καθημερινά.

Εδώ ακριβώς κρύβεται και το μεγαλείο των μικρών στιγμών. Αν τα αντιμετωπίσουμε στο μέτρο της δικής μας κλίμακας, τότε μπροστά μας ανοίγονται μικρές νίκες, απλές, καθημερινές, που ομορφαίνουν τη ζωή μας. Κι αυτές οι νίκες, όσο ταπεινές κι αν φαίνονται, είναι το κρυφό αντίβαρο στο βάρος της αδιαφορίας, η μυστική απόδειξη πως το λίγο μπορεί να γίνει πολύ, αν του δώσουμε την αξία που του αρμόζει.

Ίσως τελικά να μην υπάρχει τίποτα μικρό. Το βάρος των μικρών πραγμάτων είναι το μέτρο της ψυχής μας, αλλά και της πόλης που κατοικούμε. Και στην Κέρκυρα, όπου κάθε γωνιά κουβαλάει μνήμη και ιστορία, το μικρό όταν εγκαταλείπεται, δεν είναι μικρό, είναι προδοσία

Η φωτογραφία είναι του Κώστα Τσιριγγάκη 

Όταν το μηδέν μιλά και το άπειρο ψιθυρίζει

Πριν χρόνια είχα γράψει μια φράση και εκεί την άφησα. Ήρθε η ώρα: «Είχα χαθεί στις λέξεις και ζήτησα τη βοήθεια των αριθμών».

Οι λέξεις, όσο όμορφες κι αν είναι, σε παρασύρουν. Σου υπόσχονται καθαρότητα και σε αφήνουν μέσα σε ομίχλη. Μπορεί να σε ταξιδέψουν, μα και να σε πνίξουν.

Οι αριθμοί φάνηκαν αρχικά σαν καταφύγιο. Ένα κι ένα κάνουν πάντα δύο, χωρίς αμφισημίες. Δεν χαρίζουν ελαφρυντικά, δεν καταλαβαίνουν από υπεκφυγές. Η εφορία δεν συγκινείται από ποιήματα, ούτε η τράπεζα δέχεται στίχους αντί για τόκους. Οι αριθμοί είναι σκληροί, αλλά δίκαιοι. Σου δίνουν βεβαιότητα, όχι όμως κατανόηση. Κρύο καταφύγιο, αλλά σίγουρο.

Όσο κι αν προσπαθούσα να κρυφτώ πίσω από την ακρίβειά τους, οι αριθμοί δεν έπαψαν να με ρωτούν: «Τι μετράς ακριβώς; Τον χρόνο που σου απομένει; Τις ήττες σου; Τις ανάσες;». Ένα κι ένα κάνουν δύο, αλλά δύο τι; Δύο άνθρωποι, δύο φόβοι, δύο απουσίες; Οι λέξεις, έστω, αφήνουν χώρο να αναπνέεις, οι αριθμοί σε στριμώχνουν, σε ζυγίζουν, σε ζυγίζουν μέχρι να μη χωράς πια.

Κι όσο τους κοιτούσα, τόσο έβλεπα πίσω τους λέξεις κρυμμένες. Το μηδέν, μια άβυσσος που κοιτάζει πίσω. Το άπειρο, ένας ουρανός που αρνείται να κλείσει. Το τρία, μια μυστηριακή ισορροπία που κουβαλά μνήμες τελειότητας. Οι αριθμοί, όσο κι αν φαίνονται ψυχροί, ψιθυρίζουν μια άλλη λογοτεχνία, αυστηρή, αλλά εξίσου ποιητική.

Οι λέξεις με ξεγελούν, οι αριθμοί με τιμωρούν. Κι εγώ συνεχίζω να μετράω με συλλαβές, να προσθέτω σιωπές, να αφαιρώ φόβους. Ίσως η αλήθεια να μη βρίσκεται σε καμία από τις δύο όχθες, αλλά στο πέρασμα, εκεί που η λέξη γίνεται λογαριασμός κι ο αριθμός γίνεται ιστορία. Χωρίς αριθμούς θα χαθούμε στη σύγχυση, χωρίς λέξεις θα στεγνώσουμε στην ερημιά.

Ίσως τελικά η ζωή μας να είναι αυτό: λογαριασμοί που πρέπει να πληρωθούν και φράσεις που δεν ολοκληρώνονται ποτέ. Κι αν υπάρχει νόημα, είναι στο άθροισμα των δύο, να μετράμε με αριθμούς, αλλά να σωζόμαστε με λέξεις. Εκεί, στο κενό ανάμεσα στο «ένα» και στο «είναι», ίσως κατοικεί η ζωή μας.