Η ευγένεια ως τελευταία πολυτέλεια

Κάποτε η ευγένεια και ιδιαίτερα στην Κέρκυρα, ήταν αυτονόητη. Μια απλή χειρονομία, μια φράση, ένα βλέμμα που αναγνώριζε τον άλλον ως άνθρωπο. Σήμερα, μοιάζει σχεδόν με ύποπτη συμπεριφορά. Αν χαμογελάσεις στον δρόμο, σε κοιτούν καχύποπτα, αν πεις «ευχαριστώ», σε περνούν για αφελή. Η εποχή μας έχει μάθει να θεωρεί την αγένεια δείγμα ισχύος και την ηρεμία αδυναμία.

Στα γραφεία, στις ουρές, στις οθόνες, όλοι βιάζονται. Οι φωνές ανεβαίνουν πιο γρήγορα απ’ ό,τι τα επιχειρήματα. Ο θυμός έχει γίνει καθολικό δικαίωμα, ενώ η ψυχραιμία αντιμετωπίζεται σαν πρόκληση. Μάθαμε να επικοινωνούμε χωρίς να ακούμε, να μιλάμε χωρίς να σκεφτόμαστε. Η ευγένεια, λοιπόν, δεν είναι πια αυτονόητη, είναι μια μορφή πολιτισμικής αντίστασης.

Ίσως γι’ αυτό να τη λέμε «πολυτέλεια». Όχι γιατί κοστίζει, αλλά γιατί απαιτεί καλλιέργεια, χρόνο και αυτοέλεγχο, σπάνια είδη σε εποχές φασαρίας. Η ευγένεια δεν αγοράζεται, δεν μετριέται σε «likes», δεν κερδίζει πόντους επιρροής. Είναι κάτι πιο βαθύ: μια μνήμη του ανθρώπινου μέτρου, μια υπενθύμιση ότι η αξιοπρέπεια δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια, μόνο μικρές κινήσεις.

Όποιος σήμερα παραμένει ευγενικός, δεν είναι αφελής, είναι γενναίος. Μιλά ήρεμα σε μια εποχή φωνών, προσφέρει χώρο όταν όλοι σπρώχνουν, χαμογελά χωρίς αντάλλαγμα. Μια αόρατη επανάσταση, σιωπηλή, αλλά αναγνωρίσιμη από όσους έχουν μάθει ακόμη να βλέπουν.

Ίσως, τελικά, αυτή να ’ναι η ύστατη μορφή αριστοκρατίας, να είσαι άνθρωπος, εκεί που οι περισσότεροι έχουν επιλέξει να είναι απλώς παρόντες.

Η αληθινή ευγένεια είναι ένα μικρό θαύμα, μια ήσυχη αντίσταση μέσα στη γενικευμένη αγένεια της εποχής Ίσως, λοιπόν, η ευγένεια να ’ναι πράγματι η τελευταία πολυτέλεια που μας απομένει. Κι αν τη χάσουμε κι αυτή, τότε η Κέρκυρα θα μείνει με ωραία ξενοδοχεία και άδεια ψυχή.