Το χώμα θυμάται...

Να προσέχουμε πού πατάμε. Γιατί το χώμα θυμάται κι εμείς, δυστυχώς, ξεχνάμε. Ξεχνάμε ότι κάποτε θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Σήμερα περιοριζόμαστε στο να σώσουμε τα κουφάρια των συνηθειών μας. Μια μεσαία ηλικία, ατομική και συλλογική, που πατάει με το ένα πόδι στο χθες και με το άλλο σε ένα αύριο που δεν θέλει να τολμήσει. Κι έτσι το μόνο που κατορθώνουμε είναι να σκοντάφτουμε στο παρόν.

Εμείς οι «παλιοί των ημερών» μάθαμε να λέμε στους νεότερους: «Προχωρήστε, αλλά όχι έτσι». «Αλλάξτε, αλλά με μέτρο». Λόγια σαν μικρά φρένα στην ορμή τους, σαν πολιτικοί που ευλογούν την αλλαγή και ταυτόχρονα ψηφίζουν τη στασιμότητα. Στην ουσία, υπερασπιζόμαστε όχι αξίες, αλλά τις καρέκλες μας. Κι ύστερα βαφτίζουμε την αδράνεια «σοφία».

Τα όνειρα; Στο πατάρι, σε χαρτόκουτα με παλιά λογότυπα. Τα κρύψαμε εκεί, για να μην μας χαλάσουν την τάξη. Κάποτε ίσως τα βρουν οι επόμενοι, όπως βρίσκουν στα αρχεία της πολιτείας ξεχασμένα σχέδια ανάπτυξης, μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν ποτέ, μεταπολιτευτικές υποσχέσεις που σκούριασαν. Τα όνειρα είναι πιο ασφαλή στη σκόνη, λέμε, παρά στο ρίσκο της ζωής.

Η ευτυχία, όμως, δεν χαρίζεται σε όσους ξαπλώνουν στη σκιά και περιμένουν «κάτι να αλλάξει». Είναι στροφή σε ανηφόρα: θέλει ανάσα, ιδρώτα, και κυρίως την απόφαση να μην κοιτάς πίσω. Αλλά εμείς μάθαμε στην ακινησία. Σαν πόλη που γκρινιάζει για την εγκατάλειψη και ταυτόχρονα βάζει τρικλοποδιές σε κάθε σχέδιο ανανέωσης.

Το παράπονο, τελικά, δεν είναι από τους άλλους, είναι από εμάς που δεν τολμήσαμε. Η μεσαία ηλικία είναι πολιτική κατάσταση: μια κοινωνία που δεν θέλει να αφήσει τη θέση της ούτε να προχωρήσει. Και το πιο επικίνδυνο; Ότι υπερασπίζεται με πάθος όχι την ελπίδα, αλλά τη μιζέρια της.