Το αόρατο βάρος της μοναξιάς

Η μοναξιά δεν είναι προνόμιο των δειλών ούτε των θαρραλέων, είναι μοίρα κοινή, ένας αθέατος συνοδοιπόρος, που μας ακολουθεί παντού. Μα η πιο σκληρή της εκδοχή είναι ο φόβος της, εκείνος που μας κάνει να τρέμουμε πριν καν μείνουμε μόνοι. Κι έτσι, για να την αποφύγουμε, φοράμε αλυσίδες συμβιβασμών. Στις φιλίες που κρατούνται από συνήθεια, στους έρωτες που δεν ομολογήσαμε, στις δουλειές, που μας θρέφουν χωρίς να μας δικαιώνουν, στις κοινωνίες που μας μαθαίνουν να μην ταράζουμε τα νερά. Εν τω μεταξύ, ο χρόνος μας γλιστρά απ’ τα χέρια. Ανελέητος.

Η επιτυχία, όταν έρχεται, σωπαίνει. Η αποτυχία, αντίθετα, είναι θορυβώδης: μιλά, συγκρίνει, ερμηνεύει, ειρωνεύεται. Γεμίζει τον χώρο με φωνές, σαν να θέλει να μας πείσει ότι κάτι έχει να μας διδάξει. Και κατά βάθος, κάτι έχει. Από αυτήν αντλούμε τις λέξεις, όταν όλα τα άλλα έχουν σωπάσει. Από αυτήν γράφω κι εγώ. Προσπαθώντας κάθε μέρα να εξηγήσω τα αυτονόητα, να τακτοποιήσω το χάος, που η ζωή μάς σερβίρει χωρίς προειδοποίηση.

Θυμάμαι την εποχή που με την Ελένη κρατούσαμε εναλλάξ στη «Γνώμη», τη στήλη «Ιδεολογικά Ύποπτοι». Τότε ίσως να μην καταλάβαινα πόση αλήθεια κρύβεται στην αποτυχία. Χρειάστηκαν χρόνια για να σιγουρευτώ: ακόμη κι όταν δεν έχει τίποτα να σου αποκαλύψει, σου χαρίζει την ψευδαίσθηση πως κάτι σημαντικό υπονοεί.

Ανήκω σε μια γενιά που απέτυχε γιατί θέλησε με πάθος να πετύχει. Θέλησε να αλλάξει τον κόσμο, να σηκώσει παντιέρα, να ζήσει χωρίς συμβιβασμούς και στο τέλος βρέθηκε να παίζει, εν αγνοία της, σε ένα θέατρο παντομίμας. Κραυγάσαμε «ψωμί, παιδεία, ελευθερία», κι όμως μείναμε ιδεολογικά ύποπτοι, ακόμα και απέναντι στους ίδιους μας τους εαυτούς.

Η μοναξιά, τελικά, δεν είναι ποιητική έμπνευση. Είναι η καθημερινότητά μας. Τη συναντάς στο λεωφορείο που δεν έρχεται, στον δρόμο που πλημμυρίζει, στο σπίτι που δεν μπορείς να νοικιάσεις, στο μισθό που δεν βγάζει το μήνα. Κι όσο κι αν προσπαθούμε να την αγνοήσουμε, αυτή μας υπενθυμίζει – με τον πιο ειρωνικό τρόπο – ότι υπάρχουμε. Η μοναξιά, λοιπόν, δεν είναι ρομαντική υπόθεση. Είναι το πιο ακριβές πολιτικό μας μέτρο.