Η πολυτέλεια της σιωπής

Όταν οι λέξεις κυκλοφορούν άπλυτες, η σιωπή μένει το τελευταίο καταφύγιο.
«Για να μπορείς να μιλάς, μάθε να σιωπάς». Καλή συμβουλή. Κι όμως, εμείς μιλάμε διαρκώς. Μεγάλες κουβέντες για μικρά πράγματα, μικρές σιωπές για όσα καίνε. Μιλάμε για το τίποτα. Για τα σκουπίδια που δεν μαζεύονται, για το νερό που δεν φτάνει, για τους δρόμους που στενάζουν. Μιλάμε, μιλάμε, κι η σιωπή πάει χαμένη.

Η γρίλια αφήνει αδύναμα σχήματα φωτός να γλιστρούν στο δωμάτιο, μικρά αγγεία σιωπής, λίγο πριν πέσει η νύχτα. Ανασαίνω την αρμονία του δειλινού, σαν συμφωνία χρωμάτων που δεν ξέρει αν είναι ύμνος ή προανάκρουσμα θλίψης.

Μα τι φταίει; Η μοίρα μας, που συχνάζει στη δυστυχία; Τα παιγνίδια ενός Θεού που αποκοιμήθηκε πάνω στον πηλό; Κι όταν ξύπνησε, μας άφησε μια κρυφή εντολή, την 13η, την οποία ο Μωυσής αρνήθηκε να μεταφέρει: «Μην παίζετε με τα χώματα». Από τότε, το χώμα μάς καταπίνει με τις ίδιες μας τις πράξεις.

Συχνά νιώθω αμήχανα με το πρόσωπο γυμνό. Θυμάμαι τον Ζακ Γκενό: «Ο συγγραφέας αγαπάει τόσο τον εαυτό του, ώστε ό,τι του συμβαίνει να το θεωρεί γενικού ενδιαφέροντος». Και πράγματι, ο αναγνώστης γίνεται συνένοχος σ’ αυτές τις μικρές συνωμοσίες. Γράφω, λοιπόν, σαν να υπογράφω κάθε μέρα πρωτόκολλο ειρήνης με τον εαυτό μου, ένα τελεσίγραφο που δεν τηρείται ποτέ.

Στο σαλόνι, ησυχία. Γύρισα την πλάτη κι οι σκιές χόρευαν σαν χαλασμένη τηλεόραση. Ήθελα να πω τόσα, μα το κατάπια. Ανακάτεψα την τράπουλα, λες κι οι φιγούρες θα με απάλλασσαν από τις ενοχές. Κι όμως, ξανά σιωπή.

Οι λέξεις; Κυκλοφορούν άπλυτες. Στα social, στα μεγάφωνα, στις φιέστες. Σαν μπαγιάτικοι τίτλοι εφημερίδας. «Στη σιωπή κατοικούν οι λέξεις του ποιητή», γράφει ο Οκτάβιο Πας. Εκεί ντύνονται, εκεί μυρίζουν άνοιξη. Έξω, αντίθετα, οι λέξεις βρωμάνε τηλεπαράθυρο, κομματικό γραφείο και ανώνυμο σχόλιο στο διαδίκτυο. Στα βιβλία, στο θέατρο, στο σινεμά κατοικεί ο πραγματικός κόσμος. Όχι στην αγορά που πουλάει σιωπές χύμα, ούτε στα δημοτικά συμβούλια όπου το μόνο που φυτρώνει είναι οι φωνές.

Οι δικές μου κάνουν πρόβα στη σιωπή. Δεν ξέρω αν θα βγουν ως ποίηση ή ως καταγγελία. Μπορεί και τα δύο. Γιατί σε έναν τόπο που ξοδεύει λέξεις όπως ξοδεύει και υποσχέσεις, η σιωπή είναι η τελευταία μας πολυτέλεια. Κι ίσως, η τελευταία μας αντίσταση.