Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Η Τυραννία της ομοιομορφίας


Δεν σας μοιάζω. Μη βιαστείτε να παρεξηγηθείτε. Δεν έχω τίποτε προσωπικό μαζί σας. Μπορεί να μοιάζουμε σε πολλά, να μοιραζόμαστε τις ίδιες αδυναμίες, τις ίδιες μικρές δειλίες, τις ίδιες κρυφές επιθυμίες. Εκείνο που δεν θέλω είναι να μοιάζουμε επειδή κάποιος αποφάσισε πως έτσι πρέπει να είμαστε. Δεν σας μοιάζω, όχι γιατί θεωρώ τον εαυτό μου διαφορετικό ή καλύτερο, αλλά γιατί δεν πιστεύω πως η ζωή μάς προορίζει για να χωρέσουμε όλοι στην ίδια εικόνα.



Εκτιμώ όσους δεν καταπίνουν αμάσητες τις έτοιμες απαντήσεις και δεν παραδίδουν τη σκέψη τους στις βεβαιότητες των άλλων.
Δεν με ενοχλεί να διαφωνούμε. Με ενοχλεί να φοβόμαστε τη διαφωνία. Οι γενικεύσεις μάς γλιτώνουν από τον κόπο να γνωρίσουμε τον άνθρωπο. Οι βεβαιότητες από τον κόπο να σκεφτούμε. Βολικό, αλλά όχι και τόσο αθώο.

Δεν με απασχολεί να έχω πάντα δίκιο. Με απασχολεί να μπορώ να σκέφτομαι ελεύθερα, να αμφισβητώ ακόμη και όσα κάποτε πίστεψα και να μη φοβάμαι να αλλάξω γνώμη. Η διαφορετική άποψη δεν είναι παράσημο, ούτε κάνει κανέναν σπουδαιότερο. Έχω τις αντιφάσεις μου, τις υποχωρήσεις και τις αστοχίες μου. Υπήρξαν φορές που η πραγματικότητα με διόρθωσε χωρίς να ζητήσει την άδειά μου. Δεν διαθέτω πιστοποιητικό αυθεντικότητας. Και, μεταξύ μας, δεν θα ήξερα τι να το κάνω.

Εκείνο που δεν θέλω να χάσω είναι η ελευθερία να εκπλήσσομαι. Να αλλάζω διαδρομές, να ανακαλύπτω ανθρώπους, να επιθυμώ όσα δεν χωρούν σε κανένα εγχειρίδιο ορθής συμπεριφοράς. Να ερωτεύομαι χωρίς να ζητώ από την καρδιά αναλυτική κατάσταση εξόδων και εσόδων. Ο έρωτας έχει το κακό συνήθειο να καταργεί τους προϋπολογισμούς και να εμφανίζει τη λογική όταν πια έχουν συμβεί όλα.

Θέλω να αγαπώ χωρίς να λογαριάζω το αντίκρισμα, να συγκινούμαι χωρίς να ντρέπομαι, να παρασύρομαι από ένα βλέμμα, μια ιδέα, μια απρόσμενη συνάντηση. Να μη ζητώ άδεια από τη σοβαρότητά μου για να είμαι ευτυχισμένος. Δεν είναι όλα για ανάλυση. Κάποια πράγματα, αν τα εξηγήσεις υπερβολικά, τα έχεις ήδη χάσει.

Κι ύστερα είναι αυτή η παράξενη εποχή της ομοιομορφίας. Μας θέλει διαφορετικούς, αρκεί να διαφέρουμε με τον ίδιο τρόπο. Ελεύθερους, αλλά μέσα στα όρια. Μοναδικούς, με προδιαγραφές μαζικής παραγωγής. Το παράξενο είναι πως, στην εποχή που όλοι θέλουν να ξεχωρίζουν, καταλήγουν να μοιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους.

Όποιος ξεφεύγει από το καλούπι αντιμετωπίζεται σαν να χρειάζεται επισκευή. Λες και η προσωπικότητα είναι βλάβη και περιμένει τον τεχνικό της. Δεν έχω πρόβλημα να είμαι η εξαίρεση. Έχω πρόβλημα με την ιδέα ότι πρέπει να απολογούμαι γι’ αυτό.
Δεν είμαι κάτι καλύτερο από κανέναν. Έχω κι εγώ τις αδυναμίες, τις υποχωρήσεις και τις αστοχίες μου. Είμαι μέρος του κόσμου που κρίνω. Απλώς δεν δέχομαι πως η προσαρμογή είναι πάντοτε αρετή και η διαφορετικότητα ελάττωμα. Δεν θέλω να σας μοιάσω, αλλά δεν απαιτώ ούτε από εσάς να μου μοιάσετε.

Ίσως εκεί να βρίσκεται το δύσκολο στοίχημα. Να αγαπάς τους ανθρώπους χωρίς να ζητάς να γίνουν αντίγραφά σου. Να διαφωνείς χωρίς να εχθρεύεσαι, να συνυπάρχεις χωρίς να ισοπεδώνεσαι. Να χωράς τον άλλον στην αγκαλιά σου, όχι επειδή σου μοιάζει, αλλά ακριβώς επειδή είναι διαφορετικός. Χωρίς εξετάσεις ομοιότητας, χωρίς όρους εισόδου.
Ο κόσμος δεν χρειάζεται άλλους ανθρώπους κομμένους στο ίδιο μέτρο. Χρειάζεται λιγότερα καλούπια και περισσότερη ζωή.

Να μη μοιάζουμε καθόλου και παρ’ όλα αυτά να μπορούμε να αγαπηθούμε. Ίσως αυτό να είναι το πιο ανθρώπινο πράγμα που μας απομένει.
Δεν σας μοιάζω. Ευτυχώς, ούτε κι εσείς μου μοιάζετε.

Ζητείται επειγόντως η χαμένη μας αταξία


Έχω τελευταία μια ανυπέρβλητη επιθυμία να γυρίσω πίσω. Εκεί όπου ο χρόνος δεν είχε ακόμη αποκτήσει εξουσία πάνω στις επιθυμίες, όπου οι κανόνες δεν είχαν καταφέρει να υποτάξουν τη ζωή και οι άνθρωποι διατηρούσαν το δικαίωμα να είναι απρόβλεπτοι.



Μου λείπει εκείνη η αταξία. Η ακατέργαστη, απείθαρχη ελευθερία να ζεις χωρίς να ζητάς διαρκώς την έγκριση της πραγματικότητας. Να ερωτεύεσαι χωρίς ασφαλιστικές δικλίδες, να ονειρεύεσαι χωρίς να υπολογίζεις την απόδοση της επένδυσης, να διαφωνείς χωρίς να φοβάσαι τη μοναξιά. Να ανοίγεις μια πόρτα χωρίς να γνωρίζεις τι βρίσκεται πίσω της.

Τότε οι λέξεις είχαν κατοικία. Το αγαπώ είχε θερμοκρασία, η φιλία είχε διάρκεια, η αλληλεγγύη είχε χέρια και η ελευθερία είχε πρόσωπο. Μια λέξη μπορούσε να δεσμεύσει έναν άνθρωπο περισσότερο από χίλιες υπογραφές. Η γλώσσα ήταν ακόμη ένας τόπος συνάντησης, όχι ένα εργαλείο εντυπώσεων.

Σήμερα ζούμε στον μεγάλο πληθωρισμό των λέξεων. Όλοι μιλούν για αλήθεια, αγάπη, αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη. Οι λέξεις κυκλοφορούν ελεύθερες, οι σημασίες τους όμως βρίσκονται σε αιχμαλωσία. Η ευαισθησία έγινε δημόσια εικόνα, η ευτυχία διαφημιστικό προϊόν, η επικοινωνία υποκατάστατο της ανθρώπινης επαφής. Έχουμε χιλιάδες τρόπους να συναντηθούμε και όλο και λιγότερους λόγους να κοιταχτούμε στα μάτια.

Κάπου στη διαδρομή χάσαμε την αυθάδεια να υπάρχουμε. Ανταλλάξαμε την περιέργεια με τη βεβαιότητα, την έκπληξη με τη συνήθεια, την περιπέτεια με την ασφάλεια. Μάθαμε να αυτολογοκρινόμαστε πριν ακόμη μιλήσουμε, να περιορίζουμε τις επιθυμίες πριν ακόμη γεννηθούν, να αποφεύγουμε το λάθος σαν να είναι η μεγαλύτερη ανθρώπινη καταστροφή.

Η ζωή χρειάζεται την ανατροπή, το απρόβλεπτο, την παραφορά. Χρειάζεται εκείνη τη δημιουργική αταξία που αναστατώνει τις βεβαιότητες και ξαναδίνει στην ύπαρξη το δικαίωμα της έκπληξης. Χρειάζεται ανθρώπους που δεν φοβούνται να ξεβολέψουν τον κόσμο, ακόμη κι όταν ο κόσμος τούς ζητά να προσαρμοστούν.

Γι' αυτό θέλω να γυρίσω πίσω. Να ξαναβρώ τις παρθένες λέξεις, πριν τις παραμορφώσουν οι σκοπιμότητες. Να ξαναβρώ την τόλμη να πιστεύω, την ελευθερία να επιθυμώ, την αθωότητα να παρασύρομαι. Να ξαναδώ τον κόσμο με εκείνο το βλέμμα που δεν είχε ακόμη μάθει να συμβιβάζεται.

Και να σηκώσω το κεφάλι στον ουρανό. Να αναζητήσω εκείνο το μοναδικό σύννεφο που κάποτε ήταν ο ήλιος.

Μας περισσεύουν τα λόγια και μας λιγοστεύει η ζωή.

Κάπου ανάμεσα σε όσα μάθαμε να είμαστε, χάσαμε εκείνο που ήμασταν. Η αταξία μας περιμένει. Καιρός να ξαναγίνουμε απείθαρχοι.

Η φωτογραφία από την ταινία «Παρίσι, Τέξας» του Βιμ Βέντερς 

Η Τυραννία της ομοιομορφίας

Δεν σας μοιάζω. Μη βιαστείτε να παρεξηγηθείτε. Δεν έχω τίποτε προσωπικό μαζί σας. Μπορεί να μοιάζουμε σε πολλά, να μοιραζόμαστε τις ίδιες αδ...