"Λείπει το όνειρο εσύ και το δοξάρι"

Όλα ένα μέσος όρος.  Πώς να αντλήσεις αισιοδοξία από τα καμένα; Τα καμένα χαρτιά δεν ανακυκλώνονται πλέον. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή υπό τις παρούσες συνθήκες. Η λογική της διαχείρισης και μάλιστα σε περίοδο κρίσης μόνο μιζέρια αναδύει.

Οι οραματικές θέσεις της αριστεράς σε εθνικό αλλά και σε τοπικό επίπεδο, παρατηρούμε σήμερα να έχουν βουλιάξει στην λάσπη της πεπατημένης. Παρασυρμένη από το ρεύμα, της προηγούμενης κατάστασης, στροβιλίζεται με το κεφάλι χαμηλά, χάνοντας κάθε σημείο προσανατολισμού.

Θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά τα πράγματα; Θα μπορούσαν αν το όραμα που εκφράστηκε προεκλογικά, ήταν απαλλαγμένο από σκοπιμότητες. Εν προκειμένω, ο σκοπός ήταν η πάση θυσία εκλογική νίκη. Αν η συνέχεια, ακολουθούσε το δρόμο των προσδοκιών, θα επικροτούσαμε την τακτική, κάτι τέτοιο όμως δεν έγινε και απέδειξε το προσχηματικό του οράματος. Έλλειπε, πέρα από την φαντασία, αυτό που λέμε “επαναστατικό”, αυτό που λεμε "ριζοσπαστικο"   που θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά στις παρούσες δύσκολες συνθήκες.

Το εύλογο ερώτημα είναι, ποίοι είναι αυτοί που πραγματικά μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο. Αυτοί που κατά καιρούς το πέτυχαν, βρίσκονται στο πάνθεον της ιστορίας.
Στις σημερινές διεργασίες, που έχουν αναπτυχθεί σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας, μπορώ να ξεχωρίσω κάποιους, που από την φύση τους και την ιδιοσυγκρασία τους, δεν μένουν στάσιμοι. Είναι αυτοί, που ο αυθορμητισμός τους, τους οδηγεί σε μια συγκεκριμένη στάση, αποτέλεσμα ιδεαλιστικών κινήτρων. Αυτοί οι πολίτες που δεν τα πάνε καλά με τα μαθηματικά, που στη ζωή τους δεν έμαθαν να υπολογίζουν και να αποβλέπουν, που δεν έμαθαν να συναλλάσσονται και να επιδιώκουν ανταλλάγματα, αυτοί οι "ασταθείς" πολίτες, που διαθέτουν φαντασία και όραμα μπορούν σε μια δεδομένη στιγμή να κάνουν την διαφορά.
Η κοινωνία μας έχει κατακλυσθεί από μέτριους λογιστάκους, κακούς διαχειριστές κοινοχρήστων, φτηνούς διεκδικητές συμφερόντων, ισορροπιστές και γεφυροποιούς, συντηρητικούς και αδέξιους υπαλλήλους της εξουσίας. Μέσα σ’ αυτό το χλωμό τοπίο οι αυτόφωτοι απρόβλεπτοι, ρομαντικοί κρατούν μια σπίθα αναμμένη, που μπορεί όταν δοθεί η ευκαιρία να πυροδοτήσει εξελίξεις που σήμερα φαντάζουν μακρινές.
Όλοι αυτοί οι άνθρωποι του προβληματισμού και της έρευνας, μου μετακινούνται διαρκώς, που είναι συνεχώς ανικανοποίητοι που αυτοσαρκάζονται, που συγκρούονται χωρίς να υπολογίζουν καρέκλες και αξιώματα. Αυτοί οι μόνιμοι ταξιδευτές στην διαρκή αναζήτηση της Ιθάκης, είναι αυτοί που πάντοτε έδιναν και θα δίνουν γεύση στη ζωή μας.

Μήνες και μνήμες

«Ο ποιητής κάνει τον εαυτό του οραματιστή μέσα από μια μακριά, απεριόριστη και συστηματική αποδιοργάνωση όλων των αισθήσεων. Όλες οι μορφές έρωτα, πόνου, τρέλας. Διερευνά τον εαυτό του, εξαντλεί μέσα του όλα τα δηλητήρια και διατηρεί την πεμπτουσία τους. Δοκιμασία ακατονόμαστη, όπου θα χρειαστεί τη μεγαλύτερη πίστη, την υπεράνθρωπη δύναμη, όπου θα γίνει αυτός μέσα απ’ όλους, ο μέγας σακάτης, ο μέγας αφορισμένος και ο υπέρτατος επιστήμων. Γιατί φτάνει το ΑΓΝΩΣΤΟ ! Έτσι λοιπόν, τι κι αν καταστραφεί στην εκστατική πτήση του μέσα από πράγματα πρωτάκουστα, ακατονόμαστα;» (ΡΕΜΠΩ)

Είναι αλήθεια η ποίηση δεν χρειάζεται την στήριξη του αναγνωστικού κοινού, αλλιώς δεν θα υπήρχε. Υπάρχει όμως για να φωτίζει και να καθοδηγεί, όχι αυτούς που τη διαβάζουν αλλά και αυτούς που τυχαίνει να ακούσουν τρεις λέξεις, ένα στίχο και μόνο αυτό να αρκεί για να στηριχτούν πάνω τους και να το κάνουν σήμα κατατεθέν στη ζωή τους.
«Για τον ποιητή είτε βραδιάζει είτε φέγγει μένει λευκό το γιασεμί. Όταν οι ποιητές είναι μακριά δεν υπάρχουν ούτε μήνες ούτε μέρες. Ποιος θα καταγράψει τις λύπες μας, ποιος θα πενθήσει τις χαρές μας; Τα ημερολόγια φυλλορροούν και ο χρόνος, άδειος και ακατοίκητος, σαν αφόρετο ρούχο, κρέμεται πίσω από την πόρτα, μην χτυπάτε, δεν ανοίγει σε πόλεις χωρίς ποιητές. Μην του μιλάτε, δεν απαντά σε ανθρώπους που σκότωσαν τα αηδόνια τους.» Τα εντός εισαγωγικών από την κυρία του ραδιοφώνου που βάζει την ποίηση σημαιοφόρο των τεχνών.
 

«Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί, όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό». Μας προτείνει ο Οδυσσέας Ελύτης. και επειδή το κακό προπορεύεται στις μέρες θα ακούσω την προτροπή του
Για την Άνοιξη την αναποφάσιστη έγραφα σε παλαιότερο κείμενο, και για τις αποφάσεις, δεν βρήκα καλύτερο καταφύγιο. Το όνειρο μόνο οι ποιητές έχουν την δύναμη, να το περάσουν στις αισθήσεις.

«Απρίλη μου ξανθέ και Μάη μυρωδάτε καρδιά μου πως αντέχεις μέσα στην τόση αγάπη και στις τόσες ομορφιές;»

Γελούν μαζί μας και οι σημαίες μας

Πως να χαρακτηρίσει κανείς τη χθεσινή συζήτηση στη Βουλή; Οι λέξεις “Καφενείο”, “Τσίρκο”, “Μπουρδέλο” περιποιούν τιμή.

Από περιέργεια έμεινα ξάγρυπνος να δω μέχρι που μπορεί να φτάσει το επίπεδο της “πολιτικής αντιπαράθεσης”, μέχρι την ώρα που δεν άντεξα και έκλεισα την τηλεόραση. Μια τραγωδία ή κωμωδία, ανάλογα την οπτική γωνία.

Αυτό που με έχει στεναχωρήσει περισσότερο από την “ πρώτη φορά αριστερά” είναι ότι μετέρχεται τις ίδιες μεθόδους του σάπιου πολιτικού συστήματος, που προηγήθηκε. Στείρα αντιπαράθεση, κακέκτυπο, παλαιοτέρων εποχών. Δυο νέοι πολιτικοί, χωρίς να διαθέτουν το ιδικό βάρος του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, πρωταγωνιστούσαν σε μια φτηνή παράσταση, που μας γέμισε θλίψη. Οι υπόλοιποι επικεφαλής, που συμμετείχαν στους δεύτερους και τρίτους ρόλους, απλώς ενίσχυσαν την τραγική εικόνα, της σύγχρονης, ελληνικής πολιτικής πραγματικότητας.

Θα περίμενε κανείς εν έτη 2016, σε μια χώρα που μαστίζεται από πολυετή οικονομική κρίση, με ένα λαό ταλαιπωρημένο, που ζει κάτω από δύσκολες συνθήκες, με την ανεργία να έχει φτάσει σε πρωτοφανή ύψη και τη φτώχεια να πλήττει όλο και περισσότερα τμήματα του πληθυσμού, περισσότερο σεβασμό.

Θα περίμενε κανείς από την κυβέρνηση της αριστεράς, έστω και σε επίπεδο συμβολισμών, να παρουσιάζει σήμερα μια άλλη εικόνα η λειτουργιά της Βουλής. Θα περίμενε ένα άλλο ύφος, ένα άλλο ήθος, που θα έδινε στην πολιτική, οντότητα και θα της επανέφερε τη χαμένη της αξιοπιστία. Θα περίμενε κανείς από τον Πρωθυπουργό, άλλη ποιότητα, και λέω από τον αριστερό Πρωθυπουργό, γιατί για τον κ. Μητσοτάκη δεν τρέφω αυταπάτες. Δεν μπορεί ο Πρωθυπουργός να συναγωνίζεται σε ρητορική τον Βερμπαλιστή συνεταίρο του στην κυβέρνηση. Το μεγάλο θέμα της διαφθοράς, που αποτελούσε και αντικείμενο της χθεσινής συζήτησης, υποβαθμίστηκε, όχι τόσο από την φτήνια των επιχειρημάτων, όσο από το ύφος των πρωταγωνιστών. Ο καβγάς όχι για τη διαφθορά, ο “καβγάς για το πάπλωμα”.

Γράφαμε παλαιότερα, από τη θέση της αριστεράς, για την αναξιοπιστία της πολιτικής και ελπίζαμε με την πτώση του παλαιού συστήματος, του δικομματισμού σε κάτι καλύτερο. Δυστυχώς! Κινδυνεύουμε να φτιάξουμε έναν νέο δικομματισμό με υλικά από το παρελθόν.

Της Άνοιξης που αντιστέκεται στη βαρβαρότητα…

Ευτυχώς που υπάρχει και η Άνοιξη. Η Άνοιξη  που συμμαχεί με την πόλη  και καλύπτει   τις πληγές της.  Για την πόλη είχα ξεκινήσει να γράψω. Άσε... ας  μην ανοίγω πληγές…

Είμαστε ακόμα εδώ πολεμώντας τον ίδιο μας τον ίσκιο. Μπορεί οι επαναστάσεις, που ονειρευτήκαμε να μην έγιναν ποτέ, μας έβαλαν  όμως στη διαδικασία να κυνηγάμε το ανέφικτο και περάσαμε καλά. Το λένε και τα παιδιά μας. Το τελευταίο είναι το μεγάλο βάρος. Τα παιδιά, που έχουν υποψιαστεί ότι ήταν καλύτερα τότε από τώρα.
Πώς να προχωρήσουμε όμως  με αυτές τις διαπιστώσεις, γίνεται να ξαναγράψουμε την ιστορία απ’ την αρχή, γυρνώντας πίσω;

Δεν γίνεται.  Γι’ αυτό  συχνά πυκνά δραπετεύουμε, από τη θλίψη, με την βοήθεια των ποιητών.   Αυτή τη  θλίψη, που όσο και να προσπαθεί η άνοιξη δεν μπορεί να την κρύψει. Με  το «α» το στερητικό όπλο ανά χείρας, γιατί πως αλλιώς να προχωρήσουμε, σε μια διαρκή αφαίρεση ζωής, για να μείνει στο τέλος, το πιο πολύτιμο κομμάτι της ψυχής μας. Λίγη ψυχή.

Είναι μαγικό  να  συναντάς  τη σκέψη σου  αλλού γραμμένη, με άλλες λέξεις, που ήθελες να χρησιμοποιήσεις και εσύ.  Είναι μαγικό μέσα από ένα στίχο  να διαβάζεις την ιστορία σου. Χρωστάμε πολλά στους ποιητές για τον κερδισμένο χρόνο.

Είναι  μαγικό να συναντάς τη σκέψη σου την ανεπεξέργαστη, την συγκεχυμένη, την ανασφαλή, την γεμάτη ερωτηματικά και όλα με μιας να γίνονται φως. Να σε βγάζουν από την αγωνία, να σβήνουν τα ερωτηματικά, να σου δημιουργούν καινούργια βάση δεδομένων, να σου χαρίζουν χρόνο και ώθηση για παραπέρα. Η Κική Δημουλά , για τους αιώνες που μου χάρισε βάζοντας τις παρακάτω λέξεις στη σειρά…

Αυτοσυντήρηση

Θα πρέπει να ήταν άνοιξη
γιατί η μνήμη αυτή
υπερπηδώντας παπαρούνες έρχεται.
Εκτός εάν η νοσταλγία
από πολύ βιασύνη,
παραγνώρισ' ενθυμούμενο.
Μοιάζουνε τόσο μεταξύ τους όλα
όταν τα πάρει ο χαμός.
Αλλά μπορεί να' ναι ξένο αυτό το φόντο,
να' ναι παπαρούνες δανεισμένες
από μιάν άλλην ιστορία,
δική μου ή ξένη.
Τα κάνει κάτι τέτοια η αναπόληση.
Από φιλοκαλία κι έπαρση.

Όμως θα πρέπει να 'ταν άνοιξη
γιατί και μέλισσες βλέπω
να πετούν γύρω απ΄ αυτή τη μνήμη,
με περιπάθεια και πίστη
να συνωστίζονται στον καλύκά της.
Εκτός αν είναι ο οργασμός
νόμος του παρελθόντος,
μηχανισμός του ανεπανάληπτου.
Αν μένει πάντα κάποια γύρις
στα τελειωμένα πράγματα
για την επικονίαση
της εμπειρίας, της λύπης

Είναι της Άνοιξης αυτά, της Άνοιξης που αντιστέκεται στη βαρβαρότητα.

Θύματα της τρομοκρατίας μας…

Για ακόμα  μια φορά. Μετά το Παρίσι, την Άγκυρα, την Κωνσταντινούπολη, η επίθεση αυτοκτονίας στο Αεροδρόμιο και στο Μετρό των Βρυξελών. Η ιστορία βλέπουμε να επαναλαμβάνεται και μάλιστα  σε χρόνους που   δεν επιτρέπουν στον πόνο να κρυώσει . Εικόνες φρίκης. Για ακόμη μια φορά  αθώα θύματα πλήρωσαν με την ζωή τους,  για να μπουν στο πλάνο ενός συμβολικού χτυπήματος, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση του τρόμου. Αθώα θύματα δυο κόσμων, που οι ισχυροί μέσα από την ασφάλεια τους, επιμένουν να κρατούν απέναντι. 

Τη Γαλλική σημαία που έντυσε πρόσφατα τα διαδικτυακά προφίλ, αντικατέστησε η σημαία  του Βελγίου. Κάπως έτσι απαθείς συμμετέχουμε. Στην απέραντη  όχθη,  στη Συρία,  στη Γάζα, στη Λιβύη, στην Αίγυπτο,  στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν. Χιλιάδες αθώα θύματα , που δεν μπαίνουν σε πρώτο πλάνο. Ειδήσεις που περνούν στα ψιλά. Δεν είναι άνθρωποι αυτοί, δεν «γράφουν» στην τηλεόραση.

Ας  στρέψουμε λίγο το βλέμμα μας  εκεί, εκεί που  οι τηλεοπτικές κάμερες δεν ζουμάρουν. Να γίνουμε και  Σύριοι και Παλαιστίνιοι  και Κούρδοι και Ιρακινοί  και Λιβανέζοι και Αφγανοί   και όπου της γης οι κολασμένοι.

Να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, από εκεί που ο καπιταλισμός δεν είχε και τις καλύτερες προθέσεις.

Αυτοί οι παρανοϊκοί δολοφόνοι που ζώνονται εκρηκτικά και παίρνουν μαζί τους αθώους πολίτες, δεν μας προέκυψαν ξαφνικά. Χρησιμοποιηθήκαν από τους ισχυρούς προκειμένου να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους.

Τώρα θερίζουν θύελλες.  Τα σύγχρονα όπλα ωχριούν μπροστά στους τζιχαντιστές. Από τη στιγμή που έχουν ξεγράψει τη ζωή τους, είναι ένα βήμα μπροστά. Από την στιγμή που δεν μπαίνουν στο κόπο των αριθμών και στην λογική των συμφερόντων δεν πρόκειται να ξεμπερδέψουμε εύκολα. Ο  Αλλάχ θα μπορούσε να τους σταματήσει, μόνο που Αλλάχ δεν υπάρχει. Δεν θα ξεμπερδέψουμε, από τους παρανοϊκούς φανατικούς ισλαμιστές, αν δεν ξεμπερδέψουμε πρώτα από τη λογική του άκρατου νεοφιλελευθερισμού, που μπροστά  στα συμφέροντα των ισχυρών που εξυπηρετεί βάζει σε δεύτερη μοίρα την ανθρώπινη ζωή.

«Όσο οι λαοί θα μένουν απαθείς στις σφαγές που κάνουν οι «ηγέτες» τους, τόσο «Τζιχαντιστές» θα γεννιούνται. Τι δουλειά έχουν οι Αμερικανοί στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στη Συρία; Παντού σ’ όλη τη γη η δύση σκοτώνει με καλές «βόμβες». Σκοτώνουν γιατί θέλουν να πάρουν τα διαμάντια, το χρυσό τον πλούτο των αδυνάμων. Εμείς απαθείς ..συμμετέχουμε. Αυτοί ασφαλείς κι εμείς θύματα της τρομοκρατίας μας…»

Θρηνώ για τα αθώα θύματα του Παρισιού των Βρυξελών, της Άγκυρας της Κωνσταντινούπολης   και το ίδιο θρηνώ για τα θύματα αυτού του άδικου πολέμου που έχει ξεσπάσει στις χώρες του αραβικού κόσμου και για όλα τα θύματα, αυτών που στην θέση, των ανθρώπων βάζουν ψυχρούς αριθμούς,  για τα συμφέροντα  τους.

Με ξεπέρασαν

Ίσως να  χρειάζομαι κι άλλο χρόνο.  Πώς να συνεχίσω να γράφω σε μια στήλη στην «τελευταία σελίδα»  και μάλιστα αριστερά,   σβήνοντας ότι προηγήθηκε; Ήρθαν όλα τόσο γρήγορα, ανατράπηκαν όλα τόσο ξαφνικά. Με ξεπέρασαν. Και το κυριότερο, αυτό το διάστημα της απουσίας, δεν υπήρξε μια αλήθεια, να με πάρει από το χέρι.  Μέσα σε ένα σύννεφο αμφιβολιών τι να γράψεις και  τι να πεις.

Γύρισα πίσω, ξαναδιάβασα όλα τα προηγούμενα  «της πρώτης φοράς αριστερά». Το κόκκινο της φωτιάς που χαρακτήριζε τις φωτογραφίες που τα   συνόδευαν, κόκκινο της φωτιάς έμεινε. Κόκκινο το ποτάμι,  και το καράβι,  και το τραίνο και το ηφαίστειο και  το φουστάνι που φορούσε κόκκινο .  Και η αριστερά,  που τόσο υμνήθηκε λίγο πριν αναλάβει την εξουσία,  «αριστερά»  όπως η καρδιά.

Ύστερα ήρθε η σιωπή  και η απαίτηση κάποιου χρόνου, που θα μας επιτρέψει να βρούμε πάλι κάποιες σταθερές,  άλλωστε όταν μπήκαμε στη διαδικασία του ονείρου,  κανένας δεν μας εγγυήθηκε. Κατέληξε σε εφιάλτη,  συμβαίνει κάποιες φορές στα όνειρα.  Πάμε  στο επόμενο με την ελπίδα να είναι καλό.

Ακουμπισμένος και πάλι σε ένα  μεγάλο ερωτηματικό ξεμπερδεύω με τα μικρότερα. Προφανώς  και δεν φταίει η αριστερά. Οι ευθύνες έχουν ονοματεπώνυμο, αλλά ακόμα και αυτοί που μας είπαν τα τελευταία  ψέματα,  και γκρέμισαν τις ελπίδες του λαού  που τους εμπιστεύτηκε,  μπορούν να διαχειριστούν τα πράγματα καλύτερα από αυτούς που τόσα χρόνια κυβερνούσαν και  οδήγησαν τη χώρα στη καταστροφή. Το καλύτερα όμως,  για να μην κοροϊδευόμαστε,  δεν έχει σχέση με την αριστερά. 

Είμαι προσεκτικός με τις διαγνώσεις, δύσκολα ξεγράφω ανθρώπους. Πάντα ελπίζω  σε ένα θαύμα, μέχρι που μου φανερώνεται η αλήθεια βέβαιη και ξεκάθαρη.  Δυστυχώς,  όσο και να προσπαθείς, στο δια ταύτα, πάντα  ανακαλύπτεις μια χαλασμένη παρτίδα για την οποία δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Και δε μιλάμε για φρούτα.   

Από αυτό το σημείο της ήττας και της απογοήτευσης ξεκινάω, χωρίς να παίρνω ούτε λέξη πίσω από αυτές που γράφτηκαν  πριν  η «αριστερά» γίνει εξουσία. Ξεκινάω  ιχνηλατώντας, σπρώχνοντας με τα χέρια μου το σκοτάδι,  στην προσπάθεια να ανακαλύψω το χρόνο εκείνον τον ελάχιστο, της  επιστροφής στον τόπο του εγκλήματος. Φαντάζομαι… βουτιές τριάντα δευτερολέπτων -  τόσο αντέχω -  είναι αυτές οι επισκέψεις, σ’ αυτό το μαγνητικό πεδίο,   που  με τραβάει σχεδόν  πάντα,   για μια τζούρα,  από την περήφανη απουσία μου. Πολλές βουτιές όμως…

Λέτε κάπου εκεί ανάμεσα να βρίσκεται η θέση μου;  Κάπου εκεί ανάμεσα να έχω στήσει τη ζωή μου; Κάπου εκεί ανάμεσα,  σε μια λεπτή γραμμή που δεν χωράει καμία καρέκλα, ίσα  ίσα τα πόδια μου,  στυλωμένα  από  πείσμα και  υπομονή. Και όταν κάνει το πρώτο βήμα, το άλλο περιμένει απέξω, έτοιμο να πατήσει γερά  για να δώσει το τέμπο στη μεταβολή. 

Και που να βρω τη θέση μου,  μέσα σε ένα χώρο που ξέχασε τι υπηρετεί;

Μόνο στο χρόνο ελπίζω και στο φως

Όχι, δεν θα γίνεις στήλη άλατος από ένα άδικο Θεό.  Θα χάσεις τις λέξεις όμως, που ανακάλυψες.   Όπως: «θέλω να περπατώ όλο το δρόμο», «θέλω να κάνω όλο το ταξίδι», «θέλω να ζω».   

Σαν του μικρού παιδιού η ζωή σου.  Πιάνει  με ενθουσιασμό τα χρώματα  να ζωγραφίσει τον κόσμο. Είναι άπειρο  όμως, δεν έχει τη σταθερότητα που χρειάζεται. Την καθαρότητα που πρέπει  σε μια ζωγραφιά. Δεν μπορεί να τραβήξει ευδιάκριτες γραμμές. Τις  περισσότερες φορές  τα παρατάει, έτσι μένει μισοχρωματισμένο το χαρτί και το ταξίδι  του στη μέση.  Που είναι η ζωή σου; Την έβαλες σε μια γραμμή  και ύστερα την έσφιξες πάνω σου, έτοιμη να σε πνίξει.

Μάταια ψάχνω κάποιες λέξεις.   Δεν υπάρχουν τέτοιες,   που να μπορούν να κλείνουν τους  δρόμους, τους πεπατημένους. Τα βήματα τις περισσότερες φορές αυτενεργούν. Εμείς μένουμε να σχολιάζουμε.  Εκ του ασφαλούς δε λέω, όμως μέχρι εκεί. Τι άλλο θα μπορούσαμε να κάνουμε.  Και αυτές οι λέξεις που σημάδεψαν  τη διαδρομή  φυτεύτηκαν βαθιά στο χώμα, έκαναν ρίζες αξερίζωτες. 

Τώρα δεν έχω άλλες. Και οι ίδιες χάνουν την άξια τους, αν επαναληφθούν.

Μόνο στο χρόνο ελπίζω.  Και στο φως.  Ας μην  μείνουμε  άλλο στις σκιές, θα μελαγχολήσουμε. Ας είναι αυτά τα τελευταία  λόγια του Γενάρη που μας διέψευσε. Πολύ μουντάδα  και αυτό το  ξεπλυμένο κόκκινο χώμα,  που άφησε τη φυσική του θέση,  και ταξίδεψε στον ουρανό για να μας κρύψει τον ήλιο, που θα πάει,  πάλι στο χώμα θα βρεθεί.