Ιούλιος. Ωριμάσαμε; Ωριμάσαμε.

Με ρωτάς αν είναι όπως παλιά. Κοίταξε τη φωτογραφία.

Όχι για να αναγνωρίσεις το πρόσωπο. Τα πρόσωπα αλλάζουν τόσο αργά, που ξεγελούν ακόμη και τον χρόνο. Κοίτα το βλέμμα. Εκεί δεν κρύβεται τίποτα. Εκεί κατοικούν όσα άντεξαν και όσα δεν άντεξαν.

Οι φωτογραφίες έχουν μια παράξενη ευγένεια. Δεν λένε ποτέ ψέματα, αλλά ούτε αποκαλύπτουν ολόκληρη την αλήθεια. Φυλάσσουν ό,τι πρόλαβε να γίνει σιωπή.

Κάποτε πίστευα πως ο χρόνος είναι συλλέκτης. Σήμερα υποψιάζομαι πως είναι γλύπτης. Δεν προσθέτει. Αφαιρεί. Ξεκολλά από πάνω μας πρόσωπα, βεβαιότητες, θορύβους, φιλοδοξίες, μέχρι να φανεί εκείνο που είχε από την αρχή σημασία.

Έτσι εξηγούνται και οι γραμμές του προσώπου. Δεν είναι χαρακιές. Είναι τα ίχνη της αφαίρεσης. Εκεί όπου έφυγε η αυταπάτη, έμεινε η επίγνωση. Εκεί όπου υποχώρησε η βεβαιότητα, γεννήθηκε η δύναμη της αμφιβολίας.

Η Κική Δημουλά έγραψε πως χωρίς την απόσταση ούτε τα άστρα θα είχαν το ύψος τους. Ίσως γι' αυτό η ζωή απομακρύνει ανθρώπους, εποχές και τόπους. Όχι για να τους στερηθούμε, αλλά για να τους αντικρίσουμε κάποτε ολόκληρους, λυτρωμένους από τη βιασύνη της καθημερινότητας.

Γι' αυτό κοιτάζω ξανά τη φωτογραφία. Δεν αναζητώ εκείνον που ήμουν. Εκείνος έκανε τη διαδρομή του και αποσύρθηκε αθόρυβα. Προσπαθώ να διακρίνω αν σώθηκε κάτι από εκείνον που ονειρεύτηκα να γίνω.

Ίσως τελικά η ζωή να μην είναι μια αδιάκοπη συσσώρευση. Ίσως να είναι μια επίμονη αφαίρεση. Να πέφτουν ένα ένα όσα περίσσευαν, μέχρι να απομείνει κάτι που δεν χρειάζεται να εντυπωσιάσει, να αποδείξει ή να διεκδικήσει.

Και τότε η φωτογραφία παύει να είναι ένας καθρέφτης του χθες. Γίνεται μια σιωπηλή μαρτυρία ότι ο άνθρωπος δεν διαμορφώνεται από όσα απέκτησε, αλλά από όσα είχε τη δύναμη να αποχωριστεί.

Αν κάτι αξίζει να διασωθεί από το πέρασμα του χρόνου, δεν είναι η εικόνα μας. Είναι εκείνο το ελάχιστο φως που, παρά τις συνεχείς αφαιρέσεις, επιμένει να μη σβήνει.